اگر قرآن خدا را (ربّ السماوات والأرض) [١] و (ربّ الشعرى) [٢] و مانند آن ها مى داند، براى اين است كه مديريت و كارگردانى و تصرف اصلاح گرانه در آن ها از آن خدا است.

با اين بيان توانستيم پرده از چهره معناى «رب» برداريم و روشن سازيم كه مقصود از اين لفظ در موارد زيادى كه در قرآن وارد شده است، چيست.

اكنون لازم است به اشتباه فرقه وهابى در مسئله توحيد در ربوبيت اشاره كنيم. آنان توحيد را بر دو قسم تقسيم كرده اند:

١. توحيد در ربوبيت;

٢.توحيد در الوهيت.

توحيد در ربوبيت اين است كه خدا را خالق جهان بدانيم و جز او خالقى نشناسيم. و مشركان عهد رسالت، همگى در اين مطلب اتفاق نظر داشتند.

توحيد در الوهيت، همان توحيد در عبادت است كه جز او را نپرستيم و مبارزه پيامبر گرامى روى اين اصل بود.[٣]

در اين كه همه مشركان يا اغلب قريب به اتفاق آنان در مسئله توحيد در خالقيت متّفق بودند، سخنى نيست، ولى ناميدن اين گونه از توحيد «به توحيد ربوبى» اشتباه است[٤]، زيرا معناى ربوبيت، خالقيت نيست، بلكه به نحوى كه

[١] عم(٧٨) آيه ٣٧.
[٢] نجم(٥٣) آيه ٤٩.
[٣] فتح المجيد، ص ١٢و٢٠.
[٤] هم چنان كه نام گذارى توحيد در عبادت به توحيد در الوهيت نيز اشتباه است، زيرا همان طور كه در بخش دوازدهم خواهيم گفت «اله» به معنى خدا است نه معبود.