منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٠٩

صفحه جهان حكومت كند، مى تواند با آنان سخن بگويد و از آن ها در تحكيم نظام توحيدى و شكستن مظاهر بت پرستى، استفاده كند.

اشاعه آگاهى در جمادات

آيات قرآن به گونه اى در اين موضوع سخن گفته است و براى جمادات، افعالى را نسبت داده است كه توأم با درك و آگاهى است.

سقوط برخى از سنگ ها را، از نقطه اى، معلول «خشية» و«خداترسى» آن ها مى داند. چنان كه مى فرمايد:

٥. (وَإِنّ مِنْها لَما يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللّهِ...).[١]

«برخى از صخره ها، از ترس خدا، از نقطه اى مى افتد».

در آيه اى يادآور مى شود كه «امانت را بر آسمان ها و زمين و كوه ها عرضه داشتيم، آنان از تحمل بار امانت ابا ورزيدند و ترسيدند و انسان آن را به دوش گرفت...». چنان كه مى فرمايد:

٦.(إِنّا عَرَضْنَا الأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِوَالأَرْضِ وَالجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَأَشْفَقْنَ مِنْها وَحَمَلَها الإِنْسان إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولاً).[٢]

«ما بر آسمان ها و زمين و كوه هاى عالم عرض امانت كرديم همه از تحمل آن امتناع ورزيده و از آن ترسيدند، انسان آن را پذيرفت و هم بسيار ستمكار و نادان بود».

برخى از مفسران، اين آيه و امثال آن را بر معناى مجازى، كه در اصطلاح به آن زبان حال مى گويند، حمل كرده اند، در صورتى كه چنين تفسيرى نوعى پيش داورى است و هرگز جهت ندارد حقيقتى را كه قرآن از آن