فرهنگ شیعه - خطيبي کوشکک، محمد و همکاران - الصفحة ٤٨٥
چيست، دو نظريّه مطرح است:
الف. معلوم به علم تفصيلى:
علماى شيعه بر آناند كه آگاهى دقيق از قيامت و هنگام وقوع آن و حوادثى كه در خود دارد، بر كسى جز خداوند ممكن نيست. حتى پيامبران و فرشتگان مقرّب به گونه تفصيلى از قيامت خبر ندارند. قرآن نيز بدين حقيقت اشارت برده و بر آن تأكيد كرده است (همان، ٣٤؛ فصّلت/ ٤٧؛ زخرف/ ٨٥). مراد از يوم معلوم بدين معنا روزى است كه تنها بر خداوند معلوم است.
ب. معلوم به علم اجمال:
اهل اديان مىدانند كه رستاخيزى در پيش است و روزى درمىرسد كه همه آدميان در پيشگاه الهى بار مىيابند و از آنچه در دنيا كردهاند، پاسخ مىدهند هر چند از هنگام و چگونگى آن بى خبرند.
بر اين حقيقت دلايل عقلى و نقلى بسيارى گواهى مىدهند. بدين سان، «يوم معلوم» به معناى روزى است كه پيش آمدن آن بر همه معلوم است. اين آموزه قرآنى اثر اخلاقى و تربيتى ژرفى بر فرد و جامعه انسانى دارد (پيام قرآن، ٥/ ٧٠).