فرهنگ شیعه - خطيبي کوشکک، محمد و همکاران - الصفحة ٣٩٢ - لشكريان شيطان
ل
لشكريان شيطان
قرآن كريم با صراحت بيان كرده است كه شيطان، لشكريانى دارد (شعراء/ ٩٥) و او را در گمراه ساختن انسان يارى مىدهند و همنشين كسانىاند كه فريبشان را مىخورند (زخرف/ ٣٦؛ الميزان، ١٥/ ٢٩٠).
لشكريان شيطان پيوسته فريبخوردگان را از راه خدا باز مىدارند و اين فريبخوردگان درك نمىكنند (زخرف/ ٣٧). همنشينى لشكريان شيطان با اين كسان در قيامت نيز پابرجا است و يكى از كيفرهاى گناهكاران در قيامت، همين همنشينى است. قرآن بيان مىفرمايد كه گناهكاران در قيامت آرزو مىكنند اى كاش ميان آنها و همنشينانشان فاصلهاى فراوان بود (الميزان، ١٨/ ١٠٣- ١٠١). لشكريان شيطان بنابر تعابير قرآنى و روايى برخى سوارهاند و برخى پياده (اسراء/ ٦٤؛ نهج البلاغه، خ ١٩٢). مراد از لشكريان سواره اين است كه در كار خويش- يعنى فريب انسانها- توانايى و شتاب بيشترى دارند و لشكريان پياده آناناند كه نيروى فريبكارى آنها كمتر است (الميزان، ١٣/ ١٤٦؛ تفسير نمونه، ١٢/ ١٨٥- ١٨٣). منابع دينى، براى لشكريان شيطان تعابير و نامهاى متعدّدى دارند؛ همانند جنود، قرين (شعراء/ ٩٥؛ زخرف/ ٣٦)، قبيله شيطان، ذرّيّه شيطان، خيل و رَجل (اعراف/ ٢٧؛ كهف/ ٥٠؛ نهج البلاغه، خ ١٩٢). در متون اسلامى در اين باره كه لشكريان شيطان از چه نوع موجوداتى هستند، اشاراتى آمده است. از جمله آمده است كه برخى از ذريه و فرزندان شيطاناند (تفسير برهان، ٣/ ١٨٥) و گروهى از نسل انساناند، (جامع البيان، ١١/ ٨٨؛ التبيان، ٨/ ٣٣) و گروهى ديگر از جنّياناند كه معصيت خدا را در پيش گرفتهاند (انعام/ ١١٢؛ تفسير مجمع البيان، ٥- ٦/ ٦٥٨؛ تفسير فخر رازى، ٢٤/ ١٥٢). در برخى روايات نيز صفات ناپسند انسان، مانند خشم، از