برده‌اند (مفردات الفاظ القرآن‌، ١٥٤). قرآن به صراحت بيان مى‌كند كه آدميان در جهان آخرت در بهشت يا جهنّم جاودانه‌اند و تعابير گوناگونى- همانند خلود، اقامت، قرار و مكث- را براى اين معنا به كار مى‌برد. «خلود» در آيات قرآنى، در قالب‌هاى مختلف وصفى، فعلى و مصدرى، براى جاودانگى در بهشت و دوزخ به كار رفته است. گاه قرآن به صراحت بيان مى‌دارد كه اهل جهنّم هيچ‌گاه از عذاب جهنّم رها نمى‌شوند و بهشتيان، جاودان‌اند (بقره/ ٣٩ و ١٦٧؛ مائده/ ٣٧؛ هود/ ١٠٦ و ١٠٧؛ زخرف/ ٧٧). كسانى كه بنابر آيات قرآنى در دوزخ جاودان خواهند بود، عبارت‌اند از: ١. كافران (آل عمران/ ١١٦)؛ ٢. منافقان (مجادله/ ١٧)؛ ٣. آنان كه غرق در گناه‌اند. (بقره/ ٨١)؛ ٤. آنان كه كسى را به ناحق و عمدى بكشند. (نساء/ ٩٣)؛ ٥. ربا خواران (بقره/ ٢٧٥)؛ ٦.

ستمگران (شورى/ ٤٥)؛ ٧. كسانى كه ميزان اعمالشان سبك است (مؤمنون/ ١٠٢ و ١٠٣)؛ ٨. گنهكاران (جن/ ٢٣، نساء/ ١٤). از اين آيه و قرائن موجود در آن بسيارى از مفسران تصريح كرده‌اند كه گناه آن گاه مايه جاودانگى در دوزخ است كه از نافرمانى در توحيد ريشه گيرد (الميزان‌، ٢٠/ ٥٢؛ مجمع البيان، ٩ و ١٠/ ٣٧٤؛ روح البيان‌، ١٠/ ٢٠٠). با نگاهى به مجموع اين آيات دانسته مى‌شود كه كفّار و بى‌ايمانان در دوزخ و جاودان‌اند؛ ولى گناهكاران اگر گناهكارى آنان ايمان را از ميان نبرد و موجب انكار ضرورى دين نشود، سرانجام از دوزخ مى‌رهند. قرآن كريم گواهى مى‌دهد كه پاى‌فشارى بر زشتكارى و گناهكارى، مايه انكار آيات الهى است (روم/ ١٠). تنها گناهى كه بدون توبه بخشوده نمى‌شود، شرك است؛ امّا ديگر گناهان بسا كه بى‌توبه مشمول بخشايش الهى شوند (نساء/ ٤٨ و ١١٦) و از گذر شفاعت شفيعان (شفاعت) محو گردند (پيام قرآن‌، ٦/ ٤٩٦- ٤٨٣). همه علماى اماميّه بر آن‌اند كه تهديد به جاودانگى در دوزخ تنها متوجّه كفّار است و مؤمنان گناهكار را در برنمى‌گيرد.

اين مؤمنان پس از آنكه در عذاب الهى از گناهان خويش پاك مى‌شوند، از دوزخ برون مى‌آيند و به بهشت مى‌روند. اهل حديث و مرجئه (مرجئه) نيز با اين باور اماميّه همراه‌اند؛ امّا معتزله بر آن‌اند كه تهديد به خلود هم مؤمنان را مى‌پوشاند