معناى خضوع و تذلّل و خشوعى است كه از باور به شايستگى معبود برخيزد. از اين رو سجود ملائكه در برابر آدم (ع) و سجود برادران يوسف در برابر يوسف (ع) عبادت آدم (ع) و يوسف (ع)، به شمار نيامده است. قرآن كريم علت وجود عبادت و پرستش خداوند را شايستگى مى‌داند و اينكه او تنها معبودى است كه شايسته عبادت است (اعراف/ ٢٣ و ٣٢؛ طه/ ١٤؛ مفاهيم القرآن‌، ١/ ٤٠٧؛ البيان فى تفسير القرآن، ١/ ٣٢٣).

انگيزه‌هاى پرستش غير خدا:

اينكه برخى انسان‌ها به گمراهى مى‌لغزند و غير خدا را مى‌پرستند، در قرآن سخت مذمّت شده است. قرآن به پندارهايى كه چنين لغزشى را مى‌آفرينند، اشارت برده است: يكى آنكه انسان گمان بَرَد ذات خدا متعدّد است؛ دوم اينكه خدا را از بندگان دور بينگارند و بپندارند كه او از حاجت‌ها و خواسته‌هاى بندگان بى‌خبر است و سوم، معتقد باشند كه خدا كار تدبير جهان را به نيروهاى طبيعى واگذاشته است. قرآن در همين حال، با براهين روشن و متعدّد، توحيد ذاتى را اثبات مى‌كند و بيان مى‌فرمايد كه خدا به بندگان نزديك است و خواسته‌هاى آنان را مى‌شناسد و تنها مدير مستقل جهان است.

وهابيت و توحيد عبادى:

وهّابيان توحيد را داراى دو مرتبت مى‌دانند: ١. توحيد ربوبى؛ ٢. توحيد الوهى. توحيد ربوبى، همان توحيد در خالقيّت است و توحيد الوهى عبارت است از توحيد در عبادت.

آنان معتقدند كه توحيد در خالقيّت به تنهايى كافى نيست؛ بلكه بايد در پى آن، خداى يگانه را پرستيد. توحيد عبادى، ويژه وهّابيان نيست و همه مسلمانان بدان معتقدند؛ امّا ويژگى وهّابيان اين است كه تعظيم پيامبران و اولياى الهى و زيارت (زيارت) و توسّل (توسّل) و شفاعت (شفاعت) را عبادت خلق مى‌انگارند و نوعى شرك. آنان از اين حقيقت غافل‌اند كه نمى‌توان هر تعظيم و خضوعى را عبادت شمرد و از مصاديق شرك محسوب كرد (التوحيد و الشّرك فى القرآن الكريم‌، ٥٠- ٤٣).

مراتب شرك:

شرك همانند توحيد مراتبى دارد. باور نياوردن به هر يك از مراتب توحيد، انسان را به مرتبتى از شرك مى‌اندازد. برخى مراتب شرك موجب كفر و بيرون رفتن از ايمان مى‌شوند كه‌