الهى است (المعجم المفهرس لألفاظ احاديث بحارالأنوار، ١/ ٣٣٤٧). از اين روايات برمى‌آيد كه توبه واجب فورى است و نمى‌توان آن را به تأخير اندوخت (جامع السّعادات‌، ٣/ ٥٦؛ اوصاف الأشراف‌، ٢٩).

واژه توبه شش بار در قرآن آمده است (نساء/ ١٧ و ١٨ و ٩٢؛ توبه/ ١٠٤؛ شورى/ ٢٥؛ تحريم/ ٨). در برخى آيات قرآنى، توبه به خدا نسبت داده شده كه در اين صورت، به معناى بازگشت نعمت‌ها و الطاف خداوندى به بندگان است (دستور العلماء، ١/ ٣٦٢). بنابر آيات قرآنى، توبه نه تنها گناهان آدمى را از ميان مى‌برد، بلكه موجب مى‌شود كه به جاى آنها، كار نيك در نامه عمل او ثبت گردد (المعجم المفهرس لمعانى القرآن العظيم، ١/ ٢٥٨).

***

توحيد: يگانگى خدا؛ يكتاپرستى‌

نخستين و مهم‌ترين اصل اعتقادى و زيربناى نظام اعتقادى و ارزشى اسلام است كه بدون فهم درست آن، بازشناختن صفات خداوند متعال ممكن نيست. همه پيامبران الهى كوشيده‌اند تا مردم را به توحيد و يكتاپرستى فرا خوانند (نحل/ ٣٦؛ انبياء/ ٢٥). قرآن به موضوع توحيد اهمّيّتى ويژه مى‌دهد و به هيچ موضوعى بدين پايه توجّه نكرده است (توحيد در نظام عقيدتى و ارزشى اسلام‌، ١١؛ پيام قرآن‌، ٣/ ١٣٢ و ١٥١). واژه «توحيد» و مشتقّات آن در قرآن به كار نرفته است. قرآن از يگانگى خدا با تعابيرى نظير «لا إله الّا اللَّه» (صافات/ ٣٥؛ محمّد/ ١٩)، «لا إله الّا هو» (آل عمران/ ٦٢) و «انّما هو اله واحد» (انعام/ ١٩) ياد كرده است (معارف قرآن‌، ٤٨). در ميان اين تعابير، «لا اله الّا اللَّه» كه توحيد اسلامى و مراتب آن را نشان مى‌دهد، به «كلمه توحيد» شهره است و شعار اصلى مسلمانان است (توحيد در نظام عقيدتى و ارزشى اسلام‌، ٢٦).

در روايت است كه اگر كسى به يگانگى خدا ايمان آورد و كلمه «لا اله الّا اللَّه» را خالصانه بر زبان آوَرَد، به بهشت مى‌رود.

نيز در روايت است كه اخلاص در توحيد عبارت از نافرمانى نكردن از خداى متعال است. بنابر روايت مشهور، امام رضا (ع) در مجمع دوازده هزار نفرى علماى نيشابور فرمود: «خداوند مى‌فرمايد: كلمه لا اله الّا اللَّه، دژ استوار من است و هر كس به دژ من پناه آورد، از عذاب من‌