فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٨٢ - خُلْع
خلع هرچند از اقسام طلاق، و طلاق از ايقاعات( --> ايقاع)است، ليكن از آنجا كه نياز به دو انشاء (انشاء زوج و زوجه) دارد، شبيه به عقد است؛ از اين رو، صيغه خلع به گونه معاوضه بين طرفين اجرا مىشود؛ بدين گونه كه ابتدا زن مىگويد:«بَذَلتُ لَكَ كَذا عَلى أن تَخْلَعَنى»و مرد در پاسخ مىگويد:«خَلَعتُكِ عَلى كَذا»يا«أنتِ طالِق بذ لك». يا اينكه زوج ابتدا مىگويد:«خَلَعتُكِ عَلى ذ لك»يا«أنتِ طالِق بذ لك»و زوجه بى درنگ آن را مىپذيرد.(٢٨)برخى گفتهاند: احتياط در اجراى صيغه به شكل نخست است.(٢٩)
احكام:خلع از اقسام طلاق بائن است؛ از اين رو، پس از تحقق آن مرد نمىتواند در زمان عدّه به همسر خود رجوع كند؛ ليكن زن مىتواند به فديه پرداختى به شوهرش در زمان عدّه رجوع كند و آن را پس بگيرد، هرچند مرد ناخشنود باشد. در اين صورت، زوج مىتواند به همسرش رجوع كند.(٣٠)برخى قدما گفتهاند: در صورت مطلق بودن خلع از جهت رجوع و عدم رجوع، هيچ يك از زوجين نمىتواند بدون رضايت ديگرى رجوع كند؛ اما در صورت تقيد به جواز رجوع براى آنان ـ در فرضى كه عدّه بر زن واجب باشد، مانند زن بالغ غير يائسهاى كه با او آميزش صورت گرفته ـ رجوع در زمان عدّه جايز است.(٣١)
در اينكه جواز رجوع زن مشروط به امكان صحّت رجوع مرد است يا نه، اختلاف است. بنابر قول نخست، در صورت عدم امكان رجوع مرد ـ مانند آنكه زن عدّه نداشته يا سه طلاقه باشد ـ رجوع زن نيز صحيح نمىباشد. همچنين در اينكه صحّت رجوع زن مشروط به آگاهى شوهر از آن است يا نه، اختلاف است. بنابر قول اوّل، در صورت عدم علم شوهر به رجوع زن به فديه تا پايان عدّه، رجوع زن باطل است.(٣٢)
در فرض رجوع زن به بذل خود و ثبوت حق رجوع براى شوهر، آيا طلاق خلع ـ كه از اقسام طلاق بائن است ـ به طلاق رجعى تبديل مىشود و احكام آن، از قبيل نفقه و ارث بردن از يكديگر بر آن بار مىگردد، يا تنها حق رجوع به زوجه