كسى كه هزينه حج را ندارد مستحب است قرض كند و حج بگزارد؛ به شرط آنكه اطمينان به اداى بدهى پس از گزاردن حج داشته باشد، يا براى به جا آوردن آن اجير ديگرى گردد.(٣)

شرايط:شرط صحّت حج مستحب، عدم اشتغال ذمّه حج گزار به حَجة الاسلام( --> حجة الاسلام)است؛ از اين رو، كسى كه حج واجب بر عهده دارد نمى‌تواند حج مستحب انجام دهد(٤)و در صورت انجام دادن، حج او باطل است.(٥)شيخ طوسى در يكى از كتابهايش قائل به صحّت چنين حجى و وقوع قهرى آن از حجة الاسلام شده است و در نتيجه با به جا آوردن آن حجة الاسلام از ذمّه‌اش ساقط مى‌گردد؛(٦)ليكن وى در كتابى ديگر ضمن حكم به صحّت حج ندبى، قائل به بقاى حجة الاسلام بر ذمّه او شده است.(٧)

در حج مستحب بلوغ و حرّيت شرط نيست؛ بنابر اين، حج از برده و كودك مميّز صحيح است؛ ليكن اذن ولىّ شرط صحّت حج آنان است؛(٨)هرچند نسبت به كودك مميّز، برخى اذن ولىّ را شرط صحّت ندانسته‌اند.(٩)

در اينكه در صحّت حج مستحبىِ فرزند بالغ، اذن پدر يا پدر و مادر شرط است يا نه، اختلاف است. البته اگر رفتن به سفر حج موجب آزار آنان شود، جايز نيست و سفر حرام خواهد بود.(١٠)

صحّت حج ندبى زوجه، حتّى در عدّه طلاق رجعى مشروط به اذن زوج است.(١١)

ديگر احكام:حج مستحب پس از محرم شدن واجب مى‌شود؛ بنابر اين، اتمام آن همانند حَجّة الاسلام واجب خواهد بود.(١٢)

آنچه موجب فساد و بطلان حج واجب است، حج مستحب را نيز فاسد و باطل مى‌كند.(١٣)

حج گزار در حج استحبابى، بين انواع حج؛ تمتع( --> حج تمتع)، قِران( --> حج قران)و اِفراد( --> حج افراد)مخيّر است؛ ليكن افضل، حتّى براى اهالى مكّه به جا آوردن حج تمتّع است.(١٤)

بنابر مشهور، حج گزار مى‌تواند حج مستحب را به نيابت از چند نفر به جا آورد؛ چنان كه صحيح است چند نفر به

(١٠)جواهر الكلام ١٧/ ٢٣٥ ؛ معتمد العروة ١/ ٢٨ ـ ٣١
(١١)جواهر الكلام ١٧/ ٣٣٢ ـ ٣٣٥
(١٢)مدارك‌الاحكام ٨/ ٤٠٨ ؛ الحدائق الناضرة ١٥/ ٤٠٦
(١٣)مدارك‌الاحكام ٨/ ٤٠٨ ؛ الحدائق الناضرة ١٥/ ٤٠٦
(١٤)جواهر الكلام ١٨/ ٤٨ ـ ٤٩ ؛ مستمسك العروة ١١/ ١٦١
(٢)مستمسك‌العروة ١١/ ١٢٦ ؛ جواهرالكلام ١٧/ ٢٢٨
(٣)مستمسك‌العروة ١١/ ١٢٩ و ١٣١
(٤)الحدائق الناضرة ١٤/ ٢٤٦
(٥)مسالك الافهام ٢/ ١٦٥ ؛ الحدائق الناضرة ١٤/ ٢٤٦ ؛ جواهر الكلام ١٧/ ٣٦٣
(٦)المبسوط ١/ ٣٠٢
(٧)الخلاف ٢/ ٢٥٦
(٨)جواهر الكلام ١٧/ ٢٢٨ و ٢٣٤
(٩)معتمد العروة ١/ ٢٧ ـ ٢٨