فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٩٥ - درخت
درخت: گياهى بزرگ، داراى ريشه، ساقه و شاخه.
از آن به مناسبت در بابهاى طهارت، حج، جهاد، تجارت، ضمان، صلح، مساقات، وديعه، اجاره، نكاح و احياء موات نام بردهاند.
كاشتن درخت:كاشتن درخت، بويژه درخت ميوه و بخصوص درخت خرما مستحب، و در روايات بر آن تأكيد شده است.(١)
قطع درخت:قطع كردن درختان ميوه، بويژه خرما مكروه است.(٢)از جمله مكروهات در جهاد، قطع كردن و سوزاندن درختان دشمن، جز هنگام ضرورت است.(٣)
كندن و قطع كردن درختان حرم مكّه(٤)و نيز بنابر قول منسوب به مشهور، درختان حرم مدينه(٥)ـ جز درخت ميوه، از جمله خرما و گياه اِذخِر( --> اذخر)و نيز درختى كه در ملك انسان روييده ـ حرام است و در درختان مكّه كفّاره نيز بنابر قول مشهور ثابت مىشود(٦)( --> حرم).
حريم درخت:حريم درخت كاشته شده در زمين موات، در صورت موات بودن اطراف آن، مقدارى است كه ريشه و شاخه درخت آن را پوشش داده يا زمينه سرايت و پوشش دارد؛ بنابر اين، ديگرى حقّ احياى اين محدوده را با كاشتن درخت ندارد(٧)( --> حريم).
سرايت درخت به ملك ديگرى:در صورت سرايت ريشه يا شاخه درخت به ملك همسايه، وى مىتواند آن را به سمت ملك صاحب درخت برگرداند و در صورت عدم امكان، شاخهها راببُرد. در اينكه بريدن بايد با اذن مالك، و با خود دارى وى، با اذن حاكم شرع باشد يا نه، و نيز در اينكه بريدن آنها بر مالك درخت واجب است يا نه، اختلاف است.(٨)
مساقات بر درخت:عقد مساقات بر درختان ميوهاى كه ريشه ماندگار دارند، مانند درخت خرما و انگور صحيح است(٩)( --> مساقات).
مراقبت از درخت:در وجوب آبيارى و جلوگيرى درخت از نابودن شدن، اختلاف است.(١٠)برخى، ترك