فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٢١٣ - حج
لازم نيست حجى را كه مطابق مذهب خود انجام داده، در صورت عدم اخلال به ركن آن، اعاده كند؛(٢٨)هرچند اعاده آن مستحب است(٢٩)( --> استبصار).
كسى كه حج بر او واجب شده، خود بايد انجام دهد و به جا آوردن ديگرى از طرف او كفايت نمىكند.(٣٠)
حج واجب با نذر:حج با نذر و مانند آن (عهد و قسم) واجب مىشود. عقل، بلوغ و حريّت و در زوجه، اذن زوج از شرايط صحّت نذر، عهد و قسم است. برده نيز با اجازه مولا مىتواند نذر كند. در اين صورت، حج بر او واجب مىشود.(٣١)
نيابت در حج:نايب گرفتن در حج استحبابى، خواه براى مرده يا براى زنده مستحب است. نايب گرفتن در حج واجب براى مردهاى كه حج بر او استقرار يافته، بر ورثه واجب است و نيز بنابر مشهور، براى زندهاى كه حج بر او استقرار يافته، ليكن به دليل بيمارى يا پيرى و مانند آن، توانايى جسمى خود را براى هميشه از دست داده، واجب است؛ بلكه بنابر قول برخى، در صورت استطاعت و عدم استقرار نيز، به شرط متمكّن بودن براى نايب گرفتن، حكم چنين است. در اينكه وجوب نيابت اختصاص به حجة الاسلام دارد يا شامل حج واجب با نذر يا به سبب باطل شدن حج پيشين هم مىشود، اختلاف است(٣٢)( --> حج نيابتى).
اقسام:حج بر سه قسم است: حج تمتّع( --> حج تمتّع)، حج قِران( --> حج قران)و حج اِفراد( --> حج افراد). حج تمتّع وظيفه آفاقى( --> آفاقى)است كه در فاصله شانزده يا دوازده فرسخى مكّه ـ بنابر اختلاف اقوال در مسئله ـ يا دورتر سكونت دارد.(٣٣)حج قران و افراد وظيفه اهالى مكّه و نيز كسانى است كه فاصله محلّ سكونت آنان تا مكّه كمتر از مسافت ياد شده است.(٣٤)
مناسك حج:اعمال و مناسك حج عبارتند از: احرام بستن، وقوف به عرفات، وقوف به مشعر الحرام، رفتن به منى و به جا آوردن اعمال آن در روز عيد قربان (رمى، قربانى و حلق يا تقصير)، طواف زيارت و نماز طواف آن، سعى بين صفا و مروه، طواف نساء و نماز طواف آن،