فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤١٧ - خاك مالى
خاك مالى
خاك مالى [= تَعفير]: ماليدن خاك به چيزى همچون ظرف.
از آن در باب طهارت سخن گفتهاند.
حكم:براى تطهير ظرفى كه سگ آن را ليسيده يا از آن، آب يا مايعى ديگر خورده (ولوغ)، بنابر مشهور بايد ابتدا آن را خاك مال كرد سپس دو بار شست.(١)در اينكه خاك مالى اختصاص به صورت شستن ظرف با آب قليل( --> آب قليل)دارد يا مطلقا لازم است، هرچند با آب كثير( --> آب كثير)شسته شود، اختلاف است. مشهور قول دوم است.(٢)چنان كه در اختصاص دو بار شستن با آب قليل يا تعميم آن در صورت شستن ظرف با آب كثير نيز اختلاف است.(٣)
لزوم خاك مالى بنابر مشهور اختصاص به ولوغ دارد؛ بنابر اين، اگر ظرفى با آب دهان سگ ـ بدون ولوغ ـ يا رطوبتى از بدن آن و يا افتادن سگ درون ظرف، نجس شود، خاك مالى لازم نيست.(٤)برخى قدما خوك را در حكم ياد شده ملحق به سگ دانستهاند.(٥)در لزوم خاك مالى ظرفى كه آب نجس شده به سبب ولوغ سگ از ظرفى ديگر در آن ريخته و نجس شده، اختلاف است.(٦)
در اينكه لزوم تعفير اختصاص به ظروف دارد يا در غير ظروف نيز لازم است، و بنابر قول نخست در اينكه تعفير اختصاص به ظروفى دارد كه در خوردن و نوشيدن به كار مىروند، يا در مطلق ظروف، مانند سطل و مَشك نيز جارى است، اختلاف مىباشد.(٧)
بنابر مشهور، تعفير بايد با خاك باشد و با مثل خاكستر و اُشنان( --> اشنان)كفايت نمىكند.(٨)در لزوم پاك بودن خاك قبل از خاك مالى اختلاف است.(٩)
كيفيّت خاك مالى:در لزوم آميختن خاك با آب در خاك مالى يا تخيير بين آميختن و عدم آن و يا لزوم هر دو (يك بار خاك مالى بدون آميختن آب و بار ديگر با آميختن آن) به جهت احتياط، اختلاف است.(١٠)