تمام خواندن نماز در جايى كه بايد شكسته بخواند. روزه نيز در اين حكم ملحق به نماز است؛ بدين معنا كه اگر با جهل به بطلان روزه در سفر، روزه بگيرد، روزه‌اش صحيح است.(١٢)

برخى گفته‌اند: كسى كه ده روز در محلّى قصد اقامت كرده و نمازش را قصر خوانده، در صورت جهل به حكم، نمازش صحيح است.(١٣)برخى در اصل الحاق جاهل مقصّر به عامد اشكال كرده و گفته‌اند: دليلى بر الحاق جز در خصوص استحقاق عقاب وجود ندارد.(١٤)

آنچه در ترك اصل عبادت يا جزء و شرط آن گفته شد نسبت به جاهل مقصر بود؛ اما جاهل قاصر اگر عبادتى را بدون جزء يا شرط آن به جا آورد، در اينكه عبادت او صحيح است يا اينكه در موارد عدم وجود دليلى خاص بر صحّت عمل فاقد جزء يا شرط، حكم او حكم جاهل مقصّر مى‌باشد، مسئله اختلافى است، مگر در جايى كه حكم وضعى تابع حكم تكليفى باشد، كه در اين صورت، عبادت جاهل قاصر صحيح است، مانند نماز گزاردن با لباس يا در زمين غصبى با جهل به بطلان و حرمت آن بنابر قول مشهور. وجه صحّت نماز در اين فرض، تابع بودن بطلان نسبت به حرمت آن است و چون حرمت متوجه جاهل قاصر نيست، نمازش صحيح است. طهارت با آب غصبى از روى جهل قصورى نيز همين حكم را دارد.(١٥)

اگر مكلف، جاهل به موضوع باشد، مانند جهل به غصبى بودن مكان نماز يا آب وضو، در صورتى كه علم در موضوعِ حكم اخذ شده باشد، بنابر مشهور عملش صحيح است. بنابراين، نمازگزاردن با لباس غصبى يا در مكان غصبى و وضو گرفتن با آب غصبى از روى جهل به موضوع (غصبى بودن) صحيح است. اما اگر علم و جهل دخالتى در تحقق موضوع حكم نداشته باشد، جهل به موضوع موجب بطلان عمل مى‌گردد، مانند نماز گزاردن با لباس تهيه شده از پوست حيوان حرام گوشت يا ابريشم خالص از روى جهل به آن.(١٦)

٢. غير عبادات:آثار مترتب بر فعل غير عبادى متفاوت است. ترتب بعضى

(١٢)مجمع الفائدة ٣/ ٦٣ ؛ الحدائق الناضرة ٥/ ٤٠٨ ـ ٤١٠ ؛ كشف الغطاء ٤/٤٧٨ ـ ٤٧٩ ؛ مستندالشيعة ١٢/١٥٠ ؛ التنقيح (الإجتهاد و التقليد)/ ٣٢٢ ـ ٣٢٣ ؛ مهذّب الاحكام ١٤/ ١٧٦
(١٣)العروة الوثقى ٣/ ٥١٢
(١٤)التنقيح (الطهارة) ٦/ ٤٦٥ ـ ٤٦٨
(١٥)جواهر الكلام ١٢/ ٢٣٦ ـ ٢٣٧
(١٦)مستند الشيعة ٤/ ٢٢١ ـ ٢٢٢ و ٧/ ٨٩ ؛ جواهر الكلام ١٢/ ٢٣١ ، ٢٣٤ و ٢٣٦