فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ١٠٧ - جمع بين الصلاتين
جمع بين الصلاتين [= جمع بين الفريضتين ]: فاصله نينداختن بين نماز ظهر و عصر يا مغرب و عشا.
عنوان ياد شده در كلمات فقها دو اطلاق دارد: يكى خواندن نماز ظهر و عصر، يا مغرب و عشا در وقت مشترك؛ با تأخير نماز اوّل تا پايان وقت فضيلتش و خواندن آن با نماز بعدى در اوّل وقت فضيلتش، يا با تعجيل نماز دوم و خواندن آن با نماز اوّل در آغاز وقت فضيلت آن. و ديگرى، خواندن نماز ظهر و عصر يا مغرب و عشا در پى هم بدون فاصله انداختن بين آن دو به نافله.
بنابر اطلاق نخست، جمع بين دو نماز با تأخير يا تقديم يكى از دو نماز و خواندن آن دو، در وقت فضيلت ديگرى، محقق مىشود، هرچند در وسط، نافله بخواند؛ برخلاف اطلاق دوم، كه با خواندن نافله در وسط دو نماز، جمع تحقق نمىيابد. از اين عنوان در بابهاى طهارت، صلات و حج سخن گفتهاند.
جمع كردن بين دو نماز در سفر و حضر، با عذر و بدون عذر جايز، ليكن تفريق مستحب است. البته در اينكه تفريق با خواندن نماز اوّل در وقت فضيلتش و تأخير نماز دوم تا پايان وقت فضيلت نماز اوّل، مستحب است، هرچند نافله نخواند، يا تنها تفريق، در صورت خواندن نافله بين دو نماز استحباب دارد و تفريق بدون خواندن نافله استحباب ندارد، اختلاف است. قول نخست منسوب به مشهور است.(١)
فاصله انداختن بين دو نماز در حدّ ذكر تسبيح حضرت فاطمه عليها السّلام و ديگر تعقيبات، منافى با جمع نيست؛ چون به اين مقدار، تفريق صدق نمىكند.(٢)
موارد رجحان جمع:مستحاضه به استحاضه كثيره(--> استحاضه)مىتواند بين نماز ظهر و عصر و نيز مغرب و عشا جمع كند و دو نماز را با يك غسل بخواند؛ ليكن در اينكه اين عمل بر وى