توضیح المسائل (علوی) - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٣٥٨ - احكام صلح

مسأله ٢١٧٩- اگر كسى بخواهد طلب يا حقّ خود را به ديگرى صلح كند در صورتى صحيح است كه او قبول نمايد، ولى اگر بخواهد از طلب يا حقّ خود بگذرد قبول كردن او لازم نيست ولى عنوان صلح ندارد بلكه ابراء است.

مسأله ٢١٨٠- اگر انسان مقدار بدهى خود را بداند وطلبكار او نداند، چنانچه طلكبار طلب خود را بكمتر از مقدارى كه هست صلح كند، مثلًا پنجاه تومان طلبكار باشد وطلب خود را به ده تومان صلح نمايد زيادى براى بدهكار حلال نيست، مگر آن كه مقدار بدهى خود را به او بگويد و او را راضى كند، يا طورى باشد كه اگر مقدار طلب خود را مى‌دانست، به آن مقدار صلح مى‌كرد يا اين كه مصالحه مبنى بر عموم احتمالات بوده باشد مثلًا مصالحه مى‌نمايد طلب خود را بده تومان ومصالحه پنجاه تومان هم در ضمن مورد رضايت طلبكار بوده در اين صورت نيز مصالحه صحيح است، ولى در صورت اتّحاد جنس، صلح جائز نيست، اگر مستلزم ربا باشد.

مسأله ٢١٨١- اگر بخواهند دو چيزى را كه از يك جنس ووزن آنها معلوم است به يكديگر صلح كنند، احتياط واجب آن است كه وزن يكى بيشتر از ديگرى نباشد، ولى اگر وزن آنها معلوم نباشد، اگرچه احتمال دهند كه وزن يكى بيشتر از ديگرى‌است، صلح جائز است.

مسأله ٢١٨٢- اگر دو نفر از يكديگر طلبكار باشند، يا دو نفر از دو نفر ديگر طلبكار باشند وبخواهند طلبهاى خود را بيكديگر صلح كنند، چنانچه طلب آنان از يك جنس و وزن آنها يكى باشد مثلًا هردو ده من گندم طلبكار باشند، مصالحه آنان صحيح است و همچنين است اگر جنس طلب آنان يكى نباشد مثلًا يكى ده من برنج وديگرى دوازده من گندم طلبكار باشد ولى اگر طلب آنان از يك جنس وچيزى‌باشد كه معمولًا با وزن يا پيمانه آن را معامله مى‌كنند، در صورتى كه وزن يا پيمانه آنها مساوى نباشد، مصالحه آنان اشكال دارد.

مسأله ٢١٨٣- اگر از كسى طلبى دارد كه بايد بعد از مدّتى بگيرد، اگر هرآينه مقدارى از طلب خود را گذشت كند وبقيّه را نقد بگيرد اشكال ندارد.