توضیح المسائل (علوی) - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٤٤٦ - احكام قسم خوردن

انصراف بذات حقّ نداشته باشد ولى نيّت خدا را بكند مثل بصير و سميع به احتياط واجب هم صحيح است.

چهارم- قسم را به زبان بياورد و اگر بنويسد يا در قلبش آن را قصد كند صحيح نيست ولى آدم لال اگر با اشاره قسم بخورد، صحيح است.

پنجم- عمل كردن به قسم براى او ممكن باشد و اگرموقعى كه قسم مى‌خورد ممكن باشد و بعداً از عمل به آن عاجز شود، از وقتى كه عاجز مى‌شود قسم او به هم مى‌خورد و همچنين است اگر عمل كردن به قسم به قدرى مشقّت پيدا مى‌كند كه نشود آن را تحمّل كرد.

مسأله ٢٦٨٨- اگر پدر از قسم خوردن فرزند منع كند، يا شوهر از قسم خوردن زن منع نمايد، قسم آنان صحيح نيست.

مسأله ٢٦٨٩- اگر فرزند بدون اجازه پدر، و زن بدون اجازه شوهر قسم بخورد، پدر وشوهر مى‌توانند قسم آنان را به هم بزنند.

مسأله ٢٦٩٠- اگر انسان از روى فراموشى يا ناچارى به قسم عمل نكند، كفّاره بر او واجب نيست و همچنين است اگر مجبورش كنند كه به قسم عمل ننمايد، وقسمى كه آدم وسواسى مى‌خورد، مثل اين كه مى‌گويد واللَّه الآن مشغول نماز مى‌شوم و به واسطه وسواس مشغول نمى‌شود، اگر وسواس او طورى باشد كه بى‌اختيار به قسم عمل نكند، كفّاره ندارد.

مسأله ٢٦٩١- كسى كه قسم مى‌خورد، قسم او بر دو قسم است: اوّل- اين كه قسم مى‌خورد بر چيزهائى كه از او گذشته است؛ دوم- آن كه قسم مى‌خورد بر چيزهائى كه در آينده خواهد نمود در صورت اوّل بر قسم او كفّاره نيست ولكن اگر حرف راست باشد، قسم خوردن او مكروه است و اگر دروغ باشد حرام و از گناهان بزرگ مى‌باشد ولى اگر براى اين كه خودش را يا مسلمان ديگرى را از شرّ ظالمى نجات دهد، قسم دروغ بخورد اشكال ندارد بلكه گاهى واجب مى‌شود، امّا اگر بتواند توريه كند يعنى موقع قسم خوردن طورى نيّت كند كه دروغ نشود، بنابر احتياط مستحبّ بايد توريه نمايد مثلًا اگر ظالمى بخواهد كسى را اذيّت كند و از انسان بپرسد كه او را نديده‌اى وانسان يك ساعت قبل او را ديده باشد، احتياط آن است كه بگويد او را نديده‌ام وقصد كند كه از پنج دقيقه پيش نديده‌ام.