توضیح المسائل (علوی) - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٣٦٧ - احكام جعاله

مسأله ٢٢٣٢- اگر رنگرزى قرار بگذارد كه مثلًا پارچه را با نيل رنگ كند چنانچه با رنگ ديگر رنگ نمايد، حقّ ندارد چيزى بگيرد.

احكام جعاله‌

مسأله ٢٢٣٣- جعاله آن است كه انسان قرار بگذارد در مقابل كارى كه براى او انجام مى‌دهند، مال معيّنى بدهد مثلًا بگويد هركس گمشده مرا پيدا كند، ده تومان به او مى‌دهم و به كسى كه اين قرار را مى‌گذارد جاعل و به كسى كه كار را انجام مى‌دهد عامل مى‌گويند وفرق بين جعاله واين كه كسى را براى كارى اجير كنند، اين است كه در اجاره بعد از خواندن صيغه، اجير بايد عمل را انجام دهد و كسى هم كه او را اجير كرده اجرت را بدهكار مى‌شود، ولى در جعاله عامل مى‌تواند مشغول عمل نشود وتا عمل را انجام ندهد، جاعل بدهكار نمى‌شود.

مسأله ٢٢٣٤- جاعل بايد بالغ وعاقل باشد و از روى قصد واختيار قرارداد كند وشرعاً بتواند در مال خود تصرّف نمايد، بنابراين جعاله آدم سفيهى كه مال خود را در كارهاى بيهوده مصرف مى‌كند، صحيح نيست مگر با اجازه ولىّ و همچنين ممنوع التصرّف از طرف حاكم شرع نباشد.

مسأله ٢٢٣٥- كارى را كه جاعل مى‌گويد براى او انجام دهند، بايد حرام يا بيفائده نباشد، پس اگر بگويد هركس شراب بخورد يا شب به جاى تاريكى برود ده تومان به او مى‌دهم، جعاله صحيح نيست.

مسأله ٢٢٣٦- اگر مالى را كه قرار مى‌گذارد بدهد معيّن كند مثلًا بگويد هركس اسب مرا پيدا كند، اين گندم را به او مى‌دهم، لازم نيست بگويد آن گندم مال كجاست و قيمت آن چيست، ولى اگر مال را معيّن نكند مثلًا بگويد كسى كه اسب مرا پيدا كند ده من گندم به او مى‌دهم، بايد خصوصيّات آن را كاملًا معيّن نمايد.

مسأله ٢٢٣٧- اگر جاعل مزد معيّنى براى كار قرار ندهد، مثلًا بگويد هركس بچه مرا پيدا كند، پول به او مى‌دهم ومقدار آن را معيّن نكند، چنانچه كسى آن عمل را انجام دهد بايد مزد او را به مقدارى كه كار او در نظر مردم ارزش دارد، بدهد.