توضیح المسائل (علوی) - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٣١٠ - زكاة جو وگندم وخرما وكشمش
مسأله ١٩٠١- كسى كه بدون گاو وچيزهاى ديگرى كه براى زراعت لازم است نمىتواند زراعت كند، اگر آنها را بخرد و به واسطه زراعت بكلّى از بين بروند مىتواند تمام قيمت آنها را جزء مخارج حساب نمايد ولى اگر مقدارى از قيمت آن كم شود و يا اصلًا كم نشود نمىتواند قيمت آنرا جزء مخارج حساب نمايد.
مسأله ١٩٠٢- اگر در يك زمين جو وگندم وچيزى مثل برنج ولوبيا كه زكاة آن واجب نيست بكارد، چنانچه مقصودش زراعت كردن چيزى بوده كه زكاة ندارد و بعداً چيزى را كه زكاة دارد زراعت كرده، نبايد مخارج را از يكى حساب كند بلكه نسبت در نظر گرفته شود و همچنين است اگر مقصودش زراعت كردن چيزى بوده كه زكاة دارد و بعداً چيزى را كه زكاة ندارد زراعت كرده، مىتواند تمام مخارج را به نسبت حساب نمايد و از حاصل كم كند.
مسأله ١٩٠٣- اگر براى شخم زدن يا كار ديگرى كه تا چند سال براى زراعت فائده دارد خرجى كند، مىتواند آن را جزء مخارج سال اوّل حساب نمايد در صورتى كه كار، مال سال اوّل بوده گرچه براى سالهاى بعد هم نفع دارد وگرنه به نسبت حساب نمايد.
مسأله ١٩٠٤- اگر انسان در چند شهر كه فصل آن با يكديگر اختلاف دارد و زراعت و ميوه آنها در يك وقت به دست نمىآيد گندم يا جو يا انگور داشته باشد و همه آنها محصول يك سال حساب شود، چنانچه چيزى كه اوّل مىرسد به اندازه نصاب يعنى ٢٨٨ من و ٤٥ مثقال كم باشد، بايد زكاة آن را موقعى كه مىرسد بدهد و زكاة بقيّه را هر وقت به دست مىآيد ادا نمايد و اگر آنچه اوّل مىرسد به اندازه نصاب نباشد، در صورتى كه يقين دارد با آنچه بعد به دست مىآيد به اندازه نصاب مىشود بايد صبر كند تا محصول بعدى به دست آيد، اگر به نصاب رسيد زكاة را بدهد، و اگر يقين ندارد كه همه آنها به اندازه نصاب شود، صبر مىكند تا بقيه آن برسد پس اگر روى هم به مقدار نصاب شود، زكاة آن واجب است و اگر به مقدار نصاب نشود، زكاة آن واجب نيست.
مسأله ١٩٠٥- اگر درخت خرما يا انگور در يك سال دو مرتبه ميوه دهد، چنانچه روى هم به مقدار نصاب باشد، بنابر احتياط زكاة آن واجب است.