پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٨ - ٣- آيه اولى الامر

شبيه همين معنى در حديث پنجم از على عليه السلام نقل شده است. [١]

در تفسير البحر المحيط نوشته ابوحيّان اندلسى مغربى در ميان اقوالى كه درباره معنى صلى الله عليه و سلم اولى الامر رحمهما الله نقل كرده از مقاتل و ميمون و كلبى (سه نفر از مفسّران) نقل مى‌كند كه منظور از آن، اميران سرايا يا ائمّه اهل بيت عليهم السلام است. [٢]

سپس نامبرده در اينجا دو ايراد بر نزول آيه درباره على عليه السلام ذكر كرده است:

نخست اينكه: على عليه السلام يك فرد بود، در حالى كه‌ «اولى الامر» صيغه جمع است.

ديگر اينكه ظاهر آيه اين است كه مردم مأمور به اطاعت‌ «اولى الامر» در حال حيات رسول خدا صلى الله عليه و آله بودند، در حالى كه على عليه السلام در حيات رسول خدا صلى الله عليه و آله امام نبود؟ [٣]

نظير اين ايرادها يا بهانه جوئى‌ها دقيقاً در آيه ولايت نيز مطرح شده بود؛ كه پاسخ‌هاى آن را به وضوح در آنجا آورديم: از يك سو گفتيم بسيار مى‌شود كه افراد در حال حيات خود وصى تعيين مى‌كنند و در گفته هايشان مى‌گويند و مى‌نويسند فلان كس وصىّ من است و بايد چنين و چنان كند يا مثلًا فرزند من از او تبعيّت نمايند؛ و مفهوم همه اينها آن است كه بعد از وات اين برنامه‌ها انجام پذيرد.

مسأله جمع نيز چنانكه گفتيم هرگز مشكلى ايجاد نمى‌كند؛ زيرا علاوه بر اينكه اطلاق جمع بر مفرد در قرآن و غير قرآن از نثر و شعر فراوان است، در اينجا «اولوالامر» واقعاً مفهوم جمعى دارد و مفهوم تمام امامان معصوم را شامل مى‌شود.

گر چه در هر زمان امام ومعصوم واحدى است، ولى در مجموع، جماعت خواهد بود.

شرح بيشتر در زمينه پاسخ اين دو ايراد را در ذيل آيه ولايت مطالعه فرمائيد.

قابل توجه اينكه غير از حاكم حسكانى در شواهد التنزيل، گروه ديگرى نيز

[١]. اين احاديث پنج‌گانه را شواهد التنزيل در جلد ١، صفحه ١٤٨- ١٥١ آورده است.

[٢]. بحرالمحيط، جلد ٣، صفحه ٢٧٨.

[٣]. همان مدرك، صفحه ٢٧٩.