پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٧ - آيه اولى الامر
و شرط او شده فرد يا گروه خاصى نيست و طبعاً بايد منظور اجماع امت باشد. [١]
آنچه فخر رازى نويسنده المنار و امثال آنها را در تنگنا قرار داده كه آيه را چنين تفسير كنند، تفسيرى كه به يقين هيچ يك از صحابه و ياران رسول خدا صلى الله عليه و آله به هنگام نزول آيه از آن نمىفهميدند همان پيش داورى هايى است كه مانع مىشود از اينكه مفهوم آيه را در امامان معصوم اهل بيت عليه السلام جستجو كنند، از يك سو دلالت آيه بر معصوم بودن «اولىالامر» معلوم است و از سوى ديگر بنا نيست شخصى را به عنوان امام معصوم بپذيرند، لذا به سراغ تفسيرى مىروند كه هيچگاه صحابه پيامبر صلى الله عليه و آله به هنگام شنيدن آيه چنان چيزى را از آن نمىفهميدند.
و از همه تفسيرها عجيبتر تفسيرى است كه بعضى از مفسّران اهل سنت برگزيدهاند و مىگويند: «منظور از" اولىالامر" حكّام و امراء و شاهاناند! و هر حاكمى بر مسلمانان حكومت كند، عادل باشد يا ظالم، در مسير صحيح باشد يا منحرف، دستور به اطاعت خدا دهد، يا معصيت و نافرمانى او، بايد از او پيروى كرد».
چنانكه در تفسير المنار در اشاره سربستهاى مىگويد: «وَبَعْضُهُمْ اطْلَقَ فى الْحُكامِ فَاوْجَبُوا طاعَةَ كُلِّ حاكِمٍ»: «بعضى آيه را ناظر به اطاعت تمام حاكمان مىدانند و اطاعت آنها را واجب مىشمرند». [٢]
و باز از آن هم عجيبتر روايات مشكوك و مجعولى است كه براى اثبات اين تفسير به پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نسبت دادهاند. مثل اينكه حضرت در جواب سؤال يزيد جعفى كه عرض كرد: «يا نَبِىَ اللَّهِ ارَأيْتَ انْ قامَتْ عَلَيْنا امَراءَ يَسْئَلُونا حَقَهُم وَ يَمْنَعُونا حَقَّنا فَما تَأْمُرُنا»: «اى پيامبر خدا اگر حاكمانى بر ما مسلط شدند كه حق خود را از ما بگيرند و حق ما را به ما ندهند چه كنيم؟ ...»
پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «اسْمَعُوا وَاطيعْوا!»: «گوش به فرمان آنها باشيد و اطاعت
[١]. تفسير فخر رازى، جلد ١٠، صفحه ١٤٤.
[٢]. تفسير المنار، جلد ٥، صفحه ١٨١.