پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١٢ - ١٦- آيه مرج البحرين

منظور از يَخْرُجُ مِنْهُما اللُؤلُؤْ وَ الْمَرْجانُ‌ حسن و حسين عليه السلام است‌ [١].

در حديث ديگرى از ابن عبّاس تعبير روشنترى درباره‌ بَيْنَهُما بَرْزَخ لَايَبْغيانِ‌ آمده و آن اينكه منظور «وُدٌّ لايَتَباغَضانِ» يعنى «در ميان آن دو بزرگوار آن چنان محبّت و دوستى است كه هر گونه بغض و كينه‌اى را دور مى‌كند»! [٢]

در واقع «برزخ» به معنى مانع ميان دو چيز است، در اينجا همان محبّت و دوستى است كه مانع از هر گونه بغى و تعدّى و تجاوز مى‌شود.

سيوطى نيز در تفسير روايى الدّر المنثور بعد از آنكه روايات مربوط به تفسير ظاهرى آيه را بيان مى‌كند، محتواى احاديث پيشين را از ابن عباس و از پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله نقل كرده، مى‌گويد: ابن مردويه از ابن عباس در تفسير آيه‌ مَرَجُ الْبَحْرِيْنِ يَلْتَقيانِ‌ نقل كرده كه منظور على عليه السلام و فاطمه عليها السلام است سپس مى‌افزايد: پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود: يَخْرُجُ مِنْهُما اللُؤْلُؤ وَ الْمَرجان‌ منظور حسن و حسين عليهما السلام است. [٣] همين معنى را انس بن مالك نيز نقل كرده است. [٤] جالب اينكه: آلوسى مفسّر معروف، در تفسير روح المعانى بعد از آنكه روايت‌فوق را از ابن عبّاس و اياس بن مالك و همچنين از طريق طبرسى سلمان فارسى و سعيد بن جبير و سفيان ثورى نقل مى‌كند: چنين مى‌افزايد: آنچه من فكر مى‌كنم اين است كه اگر اين روايات، صحيح باشد؛ ارتباطى به تفسير ندارد، بلكه تأويلى است‌

[١]. شواهد التنزيل، جلد ٢، صفحه ٢١٠.

[٢]. همان مدرك، صفحه ٢٣٠.

[٣]. الدّر المنثور، جلد ٦، صفحه ١٤٣.

[٤]. الدّر المنثور، جلد ٦، صفحه ١٤٣.