پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٨ - چگونگى دلالت آيه ولايت بر مساله خلافت

در واقع اين آيه تكميلى است براى مضمون آيه قبل، و در آن قرينه ديگرى بر معنى ولايت به معنى تصرف و سرپرستى ديده مى‌شود، زيرا تعبير به‌ «حزب اللَّه» و غلبه بر دشمنان، مربوط به تشكيل حكومت اسلامى است، نه يك دوستى ساده و عادى؛ و اين خود مى‌رساند كه‌ «ولى» در آيه قبل، به معنى سرپرست و حاكم و زمامدار اسلام و مسلمين است؛ چرا كه در معنى‌ «حزب»، يك‌نوع تشكل و همبستگى اجتماعى براى تأمين اهداف مشترك افتاده است.

ايرادها و بهانه جويى‌ها

دلالت آيه چنانكه ديديم بر مسأله امامت و خلافت روشن است؛ و اگر اين آيه درباره ديگران نازل شده بود، شايد كمترين گفتگويى در آن نبود! ولى چون درباره على عليه السلام نازل شده و با پيش‌داورى‌هاى ناشى از فرقه گرايى هماهنگ نيست، گروهى اصرار دارند كه به صدر و ذيل آيه، و شأن نزول و دلالت آيه از هر طرف ايراد كنند.

اين ايرادها را به دو دسته مى‌توان تقسيم كرد: بعضى ظاهراً جنبه علمى دارد كه بايد به صورت علمى پاسخ داده شود؛ ولى بعضى واقعاً جنبه بهانه جويى در آن مشهود و نمايان است. آنها را نيز بايد به طور اجمال مورد نقد و بررسى قرار داد:

١- نخستين ايرادى كه جزء گروه اول محسوب مى‌شود، اين است كه موصول‌ها و ضميرهاى آيه به صورت ضمير جمع است، مانند الّذين آمنوا و الّذين يقيمون‌ و يؤتون‌ و هم راكعون‌، با اين حال چگونه قابل تطبيق و به يك فرد مى‌باشد. آيه مى‌گويد كسانى كه اين اوصاف را دارند «ولّى» شما هستند نه يك فرد خاص يعنى على بن ابيطالب عليه السلام.