پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٠ - خرده گيران در برابر سوره هَلْ اتى!

از جمله نكاتى كه اين مفّسر و بعضى ديگر از آگاهان، دليل بر مدنى بودن اين سوره گرفته‌اند اين است كه واژه «اسير» در آن آمده است، و مى‌دانيم در مكه اسيرى وجود نداشت و مسأله اسير و اسارت بعد از نزول حكم جهاد در مدينه بود.

نويسنده روح البيان در اين زمينه چنين مى‌گويد: «دَلَّ عَلى لذالِكَ انَّ الاسيرَ انَّما كانَ فِى الْمَدينَةِ بَعْدَ آيَةِ الْقِتالِ وَ الامْرْ بِالْجِهادِ»: «دليل بر مدنى بودن اين آيات وجود كلمه اسير در آن است، چرا كه اسير در مدينه بعد از آيه جنگ و فرمان به جهاد بود». [١]

شگفت آور اينكه متعصبانى كه به آسانى حاضر به رها كردن پيش‌داورى‌هاى خود در زمينه ولايت و خلافت نيستند براى «اسير» در اينجا توجيهاتى كرده‌اند كه مى‌تواند پرده از روى حقايقى بردارد؛ گاه گفته‌اند منظور از اسير كسى است كه اسير زوجه و همسرش باشد! يا اسير چنگال بدهكارى و دين گردد! و مانند اينها .... [٢]

بايد سؤال كرد با امكان تفسير اسير به معنى حقيقى چرا به سراغ مجازات برويم؟ چرا؟ ....

٢- لفظ آيه عام است چگونه مى‌توان آن را به افراد معينى تخصيص داد.؟

ولى همان گونه كه بارها گفته‌ايم عموميت مفهوم آيات، هرگز منافاتى با شأن نزول خاص ندارد و اين در بسيارى از آيات ديگر قرآن نيز ديده مى‌شود كه مفهوم آيه، عام و گسترده است؛ ولى شأن نزول آن كه مصداق اتم و اعلاى آن است، مورد خاصى مى‌باشد. شگفت آور است كه در مورد ساير آيات و شأن نزول‌ها كه در قرآن آمده كسى عموميت مفهوم آيه را دليل بر نفى شأن نزول آن نمى‌گيرد، ولى در اينجا مسأله عوض شده است!.

٣- بهانه ديگرى كه بهانه جويان مطرح مى‌كنند اينكه: چگونه ممكن است انسان سه روز گرسنه بماند و تنها با آب افطار كند؟

[١]. همان مدرك.

[٢]. در بحر المحيط، جلد ٨، صفحه ٣٩٥ اين اقوال از بعضى از مفسران نقل شده است، ولى نويسنده اين كتاب (ابوحيان اندلسى) خودش آن را به معنى اسير از كفار مى‌داند.