پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥٢ - ٢٣- آيه انفاق

رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: «الا ذلِكَ لَكَ»: «آگاه باش كه اين وعده درباره تو تحقّق يافت»، در اين هنگام آيه فوق نازل گشت.

اين حديث را حاكم حسكانى در شواهد التنزيل به اضافه هفت حديث ديگر! به همين مضمون از طرق مختلف آورده است. [١] سيوطى در الدّرالمنثور از طرق متعدّد، همين مضمون را از ابن عبّاس نقل مى‌كند، كه اين آيه درباره على بن ابيطالب عليه السلام نازل شده چهار درهم داشت، درهمى را در شب، و درهمى را در روز، و درهمى را پنهان و درهمى را آشكارا انفاق كرد، و اين آيه نازل شد. [٢]

معنى اين حديث آن است كه على عليه السلام براى جلب خشنودى خداوند مسأله انفاق از هر درى وارد مى‌شد؛ اوّلًا: آنچه در بساط داشت در راه خدا انفاق كرد، ثانياً در شب و در حال مختلف (پنهان و آشكار) انفاق كرد، و در روز نيز در دو حالت محتلف (پنهان و آشكار) انفاق نمود؛ اين ايثار و اخلاص آميخته با اشتياق فراوان براى جلب رضاى خداوند از هر طريق ممكن، مقبول درگاه الهى واقع شد و آيه شريفه نازل گشت.

از كسانى كه روايت فوق را نقل كرده‌اند، محبّ الدين طبرى در ذخائر العقبى‌ [٣] و سبط بن جوزى در تذكر [٤] و علامه گنجى در كفاية الطّالب‌ [٥] و مفسّر معروف قرطبى در تفسيرش‌ [٦] و گروهى ديگر اين حديث را به عين همان عبارت يا با تفاوت مختصرى در كتاب‌هاى خود آورده‌اند.

[١]. شواهد التنزيل، جلد ١، صفحه ١٠٩- ١١٥.

[٢]. الدّرالمنثور، جلد ١، صفحه ٣٦٣.

[٣]. ذخائر العقبى، صفحه ٨٨.

[٤]. تذكرة الخواص، صفحه ١٧.

[٥]. كفاية الطّالب، صفحه ١٠٨.

[٦]. تفسير قرطبى، جلد ٢، صفحه ١١١٥ (ذيل آيه مورد بحث).