پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٠٩ - ٣- آيه ظهور حقّ

لِيُظْهِرهُ عَلَى الدِّيْنِ كُلِّهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُوْنَ‌: «او كسى است كه پيامبرش را با هدايت و آيين حق فرستاد، تا آن را بر همه آيين ها پيروز گرداند، هر چند مشركان ناخشنود باشند.».

قابل توجّه اينكه اين آيه، بعد از آيه‌ يُرِيْدُونَ انْ يُطْفِئُوا نُوْرَ اللَّهِ بِافْواهِهِمْ وَيَأبَى اللَّهُ الّا انْ يُتِمَّ نُوْرَهُ وَلَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَ‌: «آنها مى خواهند نورِ خدا را با دهان خود خاموش كنند؛ ولى خدا جز اين نمى خواهد كه نور خود را كامل كند، هر چندكافران ناخشنود باشند.»

در اين آيات نيز همانند آيه سابق، خداوند وعده غلبه و پيروزى اسلام را بر تمام اديان جهان داده است. در اينكه منظور از پيروزى اسلام بر تمام اديان چيست؟

مفسّران احتمالات زيادى داده‌اند.

فخر رازى پنج تفسير در اينجا ذكر مى‌كند كه پاسخى است بر سؤالات مربوط به چگونگى اين غلبه:

١- منظور، غلبه نسبى و موضعى است چرا كه اسلام در هر منطقه‌اى بر هر دين و آيينى پيروز شده است.

٢- منظور پيروزى بر اديان در جزيرة العرب است.

٣- منظور، آگاه ساختن پيامبر صلى الله عليه و آله از جميع اديان الهى است (در اينجا جمله‌ «ليظهر» به معنى آگاه ساختن تفسير شده).

٤- منظور، پيروزى و غلبه منطقى است؛ يعنى خداوند منطق اسلام را بر ساير اديان پيروز مى‌گرداند.

٥- منظور، پيروزى نهايى بر تمام اديان و مذاهب به هنگام نزول عيسى عليه السلام و قيام مهدى عليه السلام است كه اسلام جهان‌گير خواهد شد.

بى شك تفسير آيه به پيروزى منطقى آن هم به صورت وعده‌اى بر آينده مفهوم‌