روايات دسته چهارم تا هفتم به دليل اعراض اصحاب و يا موافقت با مذهب عامه و يا ضعف سندى، توان مقابله با روايات ديگر را ندارند. دسته اول، هر چند معتبرند، ولى عام و قابل تخصيصند. از اين رو، آنچه داراى اهميت است، حل تعارض ميان دسته دوم (روايات زوال) و دسته سوم ( روايات تبييت ) است .

فصل سوم: علاج روايات متعارض

در سخنان بزرگان چند وجه براى جمع آمده است:

وجه اول : ديدگاه محقق خويى است (٢٣) كه براساس آن قبل از زوال، بين صورت تبييت و عدم آن قائل به تفصيل شده و در بعد از زوال، مطلقاً حكم به وجوب ادامه روزه مى‌شود. اين قول مطابق با رأى شيخ طوسى در مبسوط است. حاصل استدلال ايشان چنين است:

ميان اين دو دسته به دو طريق مى‌توان جمع كرد: يكى با توجه به صحيحه رفاعه (٢٤) و ديگرى با چشم‌پوشى از آن. در طريق اول، دو تقريب ازكلام ايشان استفاده مى‌شود: خلاصه تقريب اول آن كه صحيحه رفاعه مراد از روايات تبييت را آشكار مى‌كند و نشان مى‌دهد كه اين روايات در خصوص تفصيل در پيش از زوال وارد شده است. بنابراين، اين روايات، روايات زوال را تنها در پيش از زوال و نه

(٢٣) موسوعة الامام الخويى، ج٢١، ص٤٨٠ ـ ٤٨٤.
(٢٤) وسائل الشيعه، ج١٠، ص١٨٦، باب ٥ از ابواب من يصح منه الصوم، ح٥، صحيحه رفاعه چنين است : محمد بن الحسن باسناده عن أحمد بن محمد بن عيسى عن الحسن بن علي ـ يعنى الوشاء ـ عن رفاعة، قال: سألت أباعبداللّه‌(ع) عن الرجل يعرض له السفر في شهر رمضان حين يصبح ، قال : يتم صومه يومه ذلك .