روشن‌تر از همه، همان فتواى مشهور تقى زاده به لزوم فرنگى مآبىِ تمام عيارِ ايرانيان در مجله كاوه است كه چند سال پس از شهادت شيخ نورى، در سرمقاله اولين شماره از دوره جديد كاوه نوشت: «ايران بايد ظاهراً و باطناً، و جسماً و روحاً، فرنگى مآب شود و بس»! (٧٩)، و نيز اين سخن او در همان مجله (ش ٤١، ١٩٢٠ م) كه مى‌نويسد:

ما ايرانيها... مادةً و معناً، در علم و ادب، در صنعت و ذوق، در موسيقى و شعر، در عادات و آداب، در زندگى و مُردگى، در جسم و روح، در اداره و سياست... از مللِ متمدن فرنگ صد هزار فرسنگ عقب افتاده‌ايم و بايد... پشت سر فرنگيها بدويم و اجتهادات بى‌معنى اخذ نكنيم و بلاشرط تسليم تمدن مغرب بشويم...[ ! ]

چرا راه دور برويم؟ در اعلاميه‌اى كه در همان دوران تحصن شيخ نورى و يارانش در حضرت عبدالعظيم(ع)، در انتقاد از روند انحرافى مشروطيت، روز ١٨ جمادى الثانى ١٣٢٥ هـ .ق منتشر شد و عنوان «شرح مقاصد حضرت حجة

(٧٨) يادداشتهاى تاريخى...، خاطرات و اسناد مستشارالدوله صادق، مجموعه اول: يادداشتهاى تاريخى، به كوشش ايرج افشار، انتشارات فردوسى، تهران ١٣٦١، ص ٣١٤؛ خاطرات و اسناد مستشارالدوله صادق، مجموعه دوم: اسناد مشروطيت، به كوشش ايرج افشار، انتشارات فردوسى و انتشارات ايران و اسلام، تهران ١٣٦٢، صص ٨١ ـ ٨٢ . روزنامه ايران نو، ارگان حزب دمكرات تقى زاده، در رمضان ١٣٢٧ هـ .ق (ش ٢٦، ص ٣) مقاله‌اى با عنوان «مكتوب وارده» درج كرد كه صراحتاً اشعار مى‌داشت: «وزراى ما بايد بدانند كه بدون اخذ اصول مملكتدارى فرنگ، نه تنها مثل فرنگى لشگر نخواهيم داشت، بلكه محال خواهد بود كه بتوانيم مثال فرنگى آهنگر و نجّار داشته باشيم. آيين ترقّى همه‌جا بالاتفاق حركت مى‌كند».
(٧٩) مجله كاوه، دوره جديد، غُرّه جمادى الآخر ١٣٣٨ هـ .ق/ ٢٢ ژانويه ١٩٢٠ م، ص ٢.