اثبات رسانيد. بدين ترتيب، شبهه‌اى كه مخالفان عليه فقه اماميه بر مى‌انگيختند كه اين فقه جمود دارد و از تفريع و پرداختن به مسايل فقهى فرضى وتقديرى ناتوان است و چيزى بيش از مجموعه‌اى محدود از احاديث و نصوص نيست، پاسخ داده شد.

شيخ طوسى به منظور اثبات توانمندى فقه شيعه در عرصه مسايل تفريعى، كتاب مبسوط را تأليف كرد. وى در مقدمه اين كتاب مى‌گويد:

من پيوسته از مخالفين‌مان كه دم از فقه مى‌زنند و خود را منتسب به علم فروع مى‌دانند، مى‌شنوم كه فقه اماميه را تحقير مى‌كنند و كوچك مى‌شمارند... و اين به واسطه جهل آنان به روش هاى ما و تأمل نكردن در اصول ماست. اگر آنان نگاهى به اخبار و فقه ما مى‌انداختند، پى مى‌بردند كه بيشتر مسايل تفريعى آنان، در اخبار ما كه از ائمه(ع) رسيده، به تصريح يا به تلويح موجود است. (٦٢)

٤ . از ديگر ويژگى هاى اين دوره ـ همانند دوره پيشين ـ گفتگو با مذاهب ديگر و توجه به آراء و روش هاى فقهى آنها و مقايسه آنها با يكديگر، چه در سطح فتاوى و چه در سطح گسترده و استدلالى است. شيخ طوسى، در دو كتاب خلاف و مبسوط خود، اين شيوه را توسعه داد و كاربرد آن را فراگيرتر كرد و به همه ابواب فقه گسترش داد.

٥ . اهتمام به فراهم آوردن همه ابزارها و عناصر رجالى و حديثى كه در استدلال فقهى مورد نياز است. گرد آورى اين ابزارها و عناصر از اصول قديمى و تدوين آنها در مجموعه‌هاى كاملى كه همه نيازهاى فقيه را در تمام ابواب فقهى پوشش مى‌دهد، خدمت بزرگى به فقه اهل بيت(ع) بود.

٣ . دوره استقلال و تكامل

اين دوره از نيمه قرن هفتم يعنى از عصر محقق حلّى(متوفاى ٦٧٦هـ) آغاز مى‌شود و با تلاش علمى فقهاى بزرگ اين دوره، تا پايان قرن دهم يعنى تا زمان شهيد ثانى، استمرار مى‌يابد.

(٦٢) المبسوط،ج١، ص٢.