٤. عناوين احكام شرعى: اين عناوين، الفاظى هستند كه براى احكام شرعى وضع شدهاند مانند «وجوب»، «حرمت»، «بطلان»، «جزئيّت»، «طهارت»، «تكليف»، «اباحه»، «لزوم»، «خيار»، همچنين عناوينى كه متعلق به حكمند يا از قبيل تقسيمات آن مىباشند، مانند «امتثال» و «عصيان» و «حكم تكليفى» و «حكم وضعى» يا از قبيل اوصاف و حالات حكمند، مانند «واجب مضيّق» و «واجب موسع».
٥. عناوين وضعى و حقوقى: از قبيل «حق»، «ملك»، «ابراء»، «اعراض»، «عقد»، «ايقاع»، «فسخ» و «اجاره».
٦. عناوين مرتبط با فقه: به منظور تكميل بحث و استفاده بيشتر، اصطلاحاتى را كه ارتباط تنگاتنگى با فقه دارند، بر مدخلهاى دايرة المعارف افزودهايم، از قبيل اصطلاحات اصولى، مانند «اجماع» و «اصل» و اصطلاحات حديثى، مانند «مرسل»؛ زيرا اهمال اين اصطلاحات، فهم بسيارى از مطالب و استدلالات فقهى را دشوار مىكرد و مخلّ به غرض بود.
البته همه اصطلاحات رايج در علم اصول و حديث را نياورديم، بلكه تنها به بيان اصطلاحاتى كه كاربرد زيادى در فقه داشته و يا پيوستگى شديدى به آن دارند، اكتفا كرديم. از سوى ديگر براى اين كه از سياق فقهى بحث دور نشويم، در توضيح آنها به حدّ اختصار و لازم بسنده كرده و مانند عناوين فرعى و تركيبى، تفصيل بحث را به محل خودش ارجاع داديم و در مواردى قاعده مدخلهاى ارجاعى را اعمال كرديم.
دوم، روابط ميان مدخلها: اين دايرة المعارف در بردارنده حجم زيادى از عناوين و مدخلهاى فقهى است، اما همه اين عناوين يكسان نيستند و از جهات متعدد با هم تفاوت دارند از جمله :
الف: روابط درونى مدخلها با يكديگر :
ـ برخى به منزله جنس براى ساير عناوين است، مانند «عبادت» نسبت به «صلاة» و «صوم».
|
