فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٨٠ - رسالة في جواز بيع الوقف شيخ محمد على بن ملا مهدى آرانى كاشانى

متعرّض آن نشده بود.

ب) در كتاب خلاف جواز فروش وقف را فقط در صورتى دانسته كه وقف خراب شود واميد به تعمير آن نباشد. (١٣)

بنا بر اين با نظرش در مبسوط در دو جهت اختلاف ديده مى‌شود:

١ . در كتاب مبسوط ترس از خرابى را مطرح كرده و در كتاب خلاف تحقق خرابى را شرط دانسته.

٢ . در خلاف ترس از وقوع اختلاف بين موقوفُ عليهم را اصلاً مطرح نكرده است.

ب) در كتاب نهايه چهار مورد را مطرح نموده است:

١ . ترس از بين رفتن وقف.

٢ . تحقق فساد وقف.

٣ ـ ضرورت و نياز موقوفُ عليهم به فروش وقف و فروش وقف براى آنها اصلح باشد.

٤ . ترس آن باشد كه اختلاف بين موقوفُ عليهم حاصل شود كه موجب مفسده بين آن‌ها بشود. (١٤)

هريك از اين چهار مطلب را به طور مستقل مجوّز فروش وقف دانسته. تفاوت عبارات اين كتاب با عبارات او در كتاب هاى مبسوط و خلاف روشن است.

نظر ديگر فقهاى آن عصر

يحيى بن سعيد در جامع الشرائع از شيخ در نهايه پيروى نموده اما شرط اول را اين گونه مطرح كرده است: «هنگام ترس از خرابى وقف». (١٥) شرط دوم را مقيّد نموده به اين كه فساد طورى باشد كه موجب از بين رفتن نفوس شود.