فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٣ - چشماندازى به دايرةالمعارف فقه اسلامى آيت اللّه محمدمهدى آصفى
مرحله سوم مرحله استخراج و تدوين متن مقالات است. پس از آن كه عناوين، انتخاب شده و منابع آن نيز تعيين شده، كار علمى نگارش مقالات آغاز مىشود. مرحله اساسى كار همين است. محققى كه روى يك عنوان كار مىكند بايد دقيقاً متوجه باشد كه منعكس كننده عمق و غناى فقه اهلبيت است. بايد بداند كه مىخواهد حاصل زحمات چندين قرن فقهاى شيعه را در قالب يك مقاله با قلم روان و زبان ساده تحرير كند. منظورم از زبان ساده، زبان همه كس فهم نيست. اگر بخواهيم عمق و غناى فقه اهلبيت(ع) را به زبانى كه همه آن را بفهمند بنويسيم، غير ممكن است، ولى بايد به زبانى باشد تا كسانى كه با اين علم آشنايى دارند و يا فقهاى مذاهب ديگر آن را بفهمند و اين كار بسيار مشكلى است.
بايد سعى كرد تدوين مطالب و نظم و تسلسل مباحث به نحوى باشد كه نه زيادى توسعه پيدا كند كه به عنوان يك بحث فقهى مطرح بشود و نه آن قدر فشرده باشد كه نتواند همه بار علمى موضوع را نشان بدهد.
تشخيص حجم هر مقاله، كار مشكلى است. ممكن است، فقيهى روى عنوانى كاركند و به قدرى آن را توسعه بدهد كه از حدّ دايرة المعارف خارج بشود. من بحث صدقه را ديدم. فكر مىكنم حجم آن زياد است. بايد مقدارى فشردهتر باشد.
عناوين به طور كلى بايد در حد متوسطى باشند كه با دايرة المعارف سازگار باشد و در عين حال آن قدر فشرده نشود كه عمق و غناى اهلبيت را نشان ندهد.
مرحله چهارم، ارزيابى نهايى است. اهميت اين مرحله كمتر از مرحله سوم نيست و بايد بسيار مورد توجه قرار گيرد. مقاله در مرحله چهارم به دست فقيه مىرسد و بايد آن را ارزيابى محتوايى كند. ارزيابى محتوايى و مراجعه نهايى فقط اين نيست كه صحت و سقم مطالب تشخيص داده