ديرى نيست كه فقه و تفكر فقهى مورد ارزيابى و نقاديهايى از بيرون قرار مى‌گيرد. البته نقد و تحليل آراى فقهى از درون و در چارچوب علم فقه، سنت جارى و هميشگى حوزه‌هاى علوم دينى بوده و هست و گسترش علم فقه، اساساً مرهون همين نقد و تحليلهاى درونى است. اما آنچه كه نسبتاً تازگى دارد، نقاديهايى است كه از بيرون درباره فقه و انديشه فقهى صورت مى‌گيرد. مقصود از نقد بيرونى اين است كه تمامى فقه، به عنوان يك علم، هم به لحاظ روش و هم به لحاظ كاركرد آن در نظر گرفته مى‌شود و سپس ضعف و قوّت، نقص و كمال، هدف و جهت آن مورد شناسايى و سنجش واقع مى‌شود. خواه اين گونه نقاديها صادقانه و مشفقانه باشند و خواه طاعنانه و مغرضانه، در تقويت و تكامل انديشه فقهى اثر بسيار مثبتى به جا مى‌گذارند و اين خاصيت هر نقد علمى است. منتهى گاهى عناصر غير علمى نيز در مسير اين كار علمى، دخالت داده مى‌شوند و فضاى نقد عالمانه را غبارآلود مى‌كنند.