فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٥ - وجوه شرعى در نظام اسلامى میزگرد محّمد محمّدی گیلانی
گنج، مال حرام مخلوط به حرام، جواهر به دست آمده از راه غواصى و زمينى كه كافر ذمى از مسلمان مىخرد، به صراحت، سخن به ميان آمده است. پس، خمس در زمان پيامبر،صلى اللّه عليه و آله، تشريع شده كه قدر متيقن آن، خمس غنائم جنگى است و ائمه،عليهم السلام، به استناد آيه شريفه، به ديگر موارد، آن را گسترش دادهاند.
فقه اهل بيت: از بيانات جناب آقاى يزدى، نتيجه مىگيريم كه اصل خمس، در روزگار پيامبر،صلى اللّه عليه و آله، تشريع شده است و ائمه،عليهم السلام، بر اساس تفسير آيه شريفه به تعيين ديگر موارد خمس، پرداختهاند. ولى برخى بر اين نظرند كه خمس ارباح مكاسب، در روزگار پيامبر، صلى اللّه عليه و آله، تشريع نشده و ائمه، عليهم السلام، آن را تشريع كردهاند. اينك از جناب آقاى هاشمى مىخواهيم كه نظر خود را در اين باره بفرمايند؟
آيت اللّه سيد محمود هاشمى: بله، برخى از فضلا بر اين نظرند كه خمس ارباح مكاسب، در روزگار پيامبر،صلى اللّه عليه و آله، تشريع نشده و خمس در آن زمان فقط بر پنج چيز بوده است و براى اثبات اين نظر، دو دليل آوردهاند:
١. اگر خمس ارباح مكاسب، در زمان پيامبر،صلى اللّه عليه و آله، تشريع شده، چرا گرفته نشده است؟ زيرا، به طور معمول، چيزى كه در زمان پيامبر،صلى اللّه عليه و آله، تشريع مىشد، هم خود آن حضرت و هم خلفاى پس از وى، بدان عمل مىكردند. در حالى كه هيچ ذكرى از اين نيست كه پيامبر،صلى اللّه عليه و آله، و خلفاى پس از وى، خمس ارباح مكاسب را دريافته باشند، با اين كه خمس ارباح مكاسب، بيشتر از غنائم جنگى موجب اقتدار جامعه مىشود.