فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤ - وجوه شرعى در نظام اسلامى میزگرد محّمد محمّدی گیلانی
بدانيد، هرچه غنيمت گيريد، پنجيك آن از خدا و پيامبر و خويشان او، و يتيمان و تنگدستان و به راه ماندگان است، اگر به خدا و آنچه روز فيصل كار، روز تلاقى دو گروه، بر بنده خويش نازل كردهايم، ايمان آوردهايد كه خدا، به همه چيز، تواناست.
هر چند برخى، با توجه به آيات قبل و بعد اين آيه شريفه، كه درباره جهاد است. گفتهاند: مقصود از {انما غنمتم } در آيه شريفه، غنائم جنگى است و خمسى كه در آيه تشريع شده: {و للّه خُمُسُه } خمس غنائم جنگى را در بر مىگيرد. ولى با توجه به معناى لغوى غنيمت كه در بر گيرنده هر بهره و سودى است و روايات بسيارى كه از اهل بيت،عليهم السلام، رسيده، خمس در آيه شريفه، اختصاص به غنائم جنگى ندارد و ائمه، عليهم السلام، خمس را به هر سود و بهرهاى كه انسان مىرسد، گسترش دادهاند. در موثقه سماعه آمده:
«عن سماعة قال: سالت ابا الحسن،عليه السلام، عن الخمس فقال: في كل ما افاد الناس من قليل او كثير.» (٥)
از ابوالحسن موسى،عليه السلام، پرسيدم: خمس، از چه اموالى گرفته مىشود؟ فرمود: از هر مالى كه به چنگ آورند، كم باشد، يا زياد.
و يا در حديث ديگر چنين آمده:
«عن ابى عبداللّه، عليه السلام، قال: قلت له:«و اعلموا انما غنمتم من شىء فان للّه خمسه و للرسول ...» قال هى و اللّه الافادة يوما بيوم.» (٦)
به امام صادق عرض كردم ]مقصود از غنيمت در آيه چيست [فرمود غنيمت فايدهاى است كه روز بروز بدست مىآيد.
از اين روى، در روايات ائمه،عليهم السلام، از خمس بهره كسب، معدن،
(٥)وسائل الشيعه، ج٦، ص٣٥٠، ح٦.
(٦)تهذيب، ج٤، ص١٢١، ح١.