آيات و روايات نيز فضيلت را براى انسان منحصر در يك نوع فعاليت نمى‌دانند؛ بلكه كارهاى مختلف و فضايل متنوع و تكاليف واجب و مستحب متعددى مانند نماز، امر به معروف، نهى از منكر، تعليم و تعلّم، فعاليت‌هاى سياسى و اجتماعى و خانوادگى، مسايل تربيت فرزند و... براى آدمى بر شمرده شده است. پس مطابق تعاليم اسلام ما نمى‌توانيم خود را وقف يك نوع فعاليت كنيم؛ مثلا تنها به عبادت يا تحصيل علم بپردازيم و تمام فعاليت‌هاى ديگر را فراموش كنيم. اسلام هرگز يك‌سونگرىِ صرف و يك بعدى بودن را نمى‌پذيرد. مشاركت در فعاليت‌هاى متنوع براى زندگى انسانى يك ضرورت است و آدمى بايد در حوزه‌هاى مختلف عبادى، سياسى، فرهنگى، اجتماعى و فردى مشاركت داشته باشد. منتهى هر يك از اين فعاليت‌ها براى خود حد و مرزى دارد؛ حد و مرز آن، دورى از افراط و تفريط است كه به مذموم بودن ختم نشود. هر كار، مثلا نماز خواندن، حد و مرزى دارد كه اگر كمتر يا بيشتر از آن ميزان باشد به ترك فعاليت‌هاى واجب ديگر منتهى مى‌گردد و مذموم است؛ لذا پرداختن بيش از حد به نمازهاى مستحبى نيز مذموم است. پس بايد حد وسط را رعايت كرد كه كمتر از آن نامطلوب و بيش از آن نيز ناپسند است. بنابراين رعايت اعتدال هميشه مى‌تواند معيار فضيلت باشد؛ چه، آدمى تنها يك وظيفه ندارد. براى بيشتر روشن شدن مطلب، ذكر يك مثال مفيد است:

جهاد يكى از ارزشمندترين و پر فضيلت‌ترين تكاليف الهى است كه به نظر مى‌رسد از حد اعتدال استثنا شده است و به هنگام وجوبِ جهاد بايد از ساير فعاليت‌ها، مانند تحصيل علم و فعاليت‌هاى اجتماعى و فرهنگى و سياسى صرف نظر كنيم و تنها به جهاد بپردازيم؛ يعنى گاه جهاد آن چنان فوريّت مى‌يابد و جنگ شديدى در مى‌گيرد كه مى‌بايد براى مدتى همه فعاليت‌هاى ديگر را كنار بگذاريم. در اين موقعيت، تنها و تنها جهاد اولويت مى‌يابد؛ چه بدون آن، انجام ديگر كارها ناممكن است. اين در حالى است كه در شرايط عادى بايد نسبت به فعاليت‌هاى ديگر غير از جنگ، حد اعتدال را رعايت نمود.

بنابراين جهاد هم نيازمند رعايت حد اعتدال است و اين حد اعتدال، هم مى‌تواند يك حد زمانى باشد و هم حد و مرز توانى؛ مثلا تا چه ميزان نيرو بايد صرف جهاد نمود، يا چه مقدار زمان بايد به جهاد اختصاص داد. لذا جهاد هم براى خود حد و مرزى خواهد داشت.

‌