فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٥٤٣ - اعراض از دين خدا
٤٥. همسرگزينى
٦٤) اراده و اختيار شوهر در طلاق همسر و ازدواج با زن ديگر:
وإن أردتّم استبدال زوج مّكان زوج وءاتيتم إحديهنّ قنطارا فلاتأخذوا منه شيا .... [١]
نساء (٤) ٢٠
نيز---) اختيار
اراده خدا---) مريد (اسماءوصفات)
اربد بن قيس
اربد بن قيس، از تيره بنى عامر است. [٢] برخى مفسّران، شأن نزول آيات ٨ تا ١٤ رعد (١٣) را درباره اقدام وى با همراهى عامر بن طفيل مبنى بر ترور پيامبر (ص) و نابودىاش به وسيله صاعقه دانستهاند. [٣] سوره اخلاص (١١٢) را نيز در پاسخ وى و ديگر مشركان برشمردهاند كه به وصف نادرست پروردگار مىپرداختند. [٤]
اربعين---) اعداد
ارتجاع
ارتجاع از مادّه «رجع» در لغت به معناى بازگشت به مكان كار و گفتار پيشين است [٥] و در اصطلاح، مخالفت كردن با جهش و انقلاب و پيشرفت در اجتماع و خواستار برجاماندن نظام كهنه است. [٦] در اين مدخل معناى اصطلاحى آن مورد نظر است و از واژگان «جاهليّة»، «أعقابكم» و جملاتى مانند «بل نتّبع ما وجدنا عليه ءاباءنا»، «بل نتّبع ما ألفينا عليه ءاباءنا»، «تريدون أن تصدّونا عمّا كانا يعبد ءاباءنا» و ... استفاده شده است.
اهمّ عناوين: آثار ارتجاع، ارتجاع اشراف، ارتجاع اهلكتاب، ارتجاع فرعونيان، ارتجاع كافران، ارتجاع مشركان، زمينههاى ارتجاع، سرزنش ارتجاع.
آثار ارتجاع
١. اعراض از دين خدا
١) روىگردانى از مفاهيم وحيانى، پيامد منطق ارتجاعى:
وإذا قيل لهم اتّبعوا ما أنزل اللّه قالوا بل نتّبع ما ألفينا عليه ءاباءنا ....
بقره (٢) ١٧٠
وإذا قيل لهم تعالوا إلى مآ أنزل اللّه وإلى الرّسول قالوا حسبنا ما وجدنا عليه ءابآءنا ....
مائده (٥) ١٠٤
قد كانت ءايتى تتلى عليكم فكنتم على أعقبكم تنكصون* مستكبرين به سمرا تهجرون.
مؤمنون (٢٣) ٦٦ و ٦٧
وإذا قيل لهم اتّبعوا ما أنزل اللّه قالوا بل نتّبع
[١] «وان اردتم ...» يعنى اگر خواستيد بعضى از زنان خود را طلاق داده و با زنان ديگر ازدواج كنيد ... (الميزان، ذيل آيه)
[٢] سيره ابنهشام، ج ٤، ص ٥٦٨.
[٣] جامعالبيان، مج ٨، ج ١٣، ص ١٦٦؛ مجمعالبيان، ج ٥- ٦، ص ٤٣٥.
[٤] مجمعالبيان، ج ٩- ١٠، ص ٨٥٩.
[٥] مفردات راغب؛ التحقيق، ج ٣- ٤، ص ٥٦.
[٦] فرهنگ فارسى معين.