فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٢٠٣ - ابودرداء انصارى
همين سوره را درباره ترديد او و جمعى ديگر از مؤمنان براى شركت در جنگ تبوك دانستهاند. [١]
ابودُجانه انصارى
ابودجانه انصارى، سماك بن (اوس) بن خَرَشه از قبيله خزرج، تيره بنى ساعده و از ثابتقدمان در جنگ احد است. [٢] برخى مفسّران، نزول آيه ١٥٢ تا ١٥٥ آلعمران (٣) [٣] و آيه ٤ صف (٦١) [٤] را درباره پايدارى وى در جنگ و آيه ٥٤ و ٥٥ قمر (٥٣) را در همنشينى وى با پيامبر (ص) دانستهاند. [٥] آيه ٩٠ مائده (٥) نيز در شأن وى و شمارى ديگر از صحابه نازل شده است. [٦]
ابودَحْداح انصارى
ابودحداح انصارى، از ترغيبكنندگان انصار به پايدارى در برابر مشركان در غزوه احد است. [٧] گويند: آيه ٢٢٢ بقره (٢) در پى پرسش وى از پيامبر (ص) درباره حكم آميزش با زنان حائض، [٨] آيه ٢٤٥ بقره (٢) در مورد صدقه دادن بهترين نخلستانش [٩] و نيز آيات ١٠ و ١١ اعلى (٨٧) [١٠] و ٥ تا ٧ ليل/ ٩٢ درباره وى نازل شده است.
ابودرداء انصارى
ابودرداء انصارى، عويمر بن زيد از قبيله خزرج و از معلّمان قرآن است. [١١] براساس نقلى، آيات ٩٢ و ٩٤ نساء (٤) را درباره وى دانستهاند كه چوپانى را پس از اقرار به اسلام كشت. [١٢] نيز برخى مفسّران، ابودرداء را يكى از افراد محتمل در شأن نزول آيات ٦٥ توبه (٩) [١٣] و ٢٩ مطففين (٨٣) [١٤] دانستهاند.
[١] مجمعالبيان، ج ٤- ٥، ص ١٢٠.
[٢] الطّبقات الكبرى، ج ٣، ص ٤١٩ و ٤٢٠.
[٣] مجمعالبيان، ج ١- ٢، ص ٨٢٦؛ بحارالانوار، ج ٢٠، ص ٧٠.
[٤] تفسير برهان، ج ٥، ص ٣٦٣.
[٥] تفسير الدرّالمنثور، ج ٧، ص ٦٨٨.
[٦] تفسير برهان، ج ٢، ص ٣٦٠.
[٧] الاستيعاب، ج ٤، ص ٢١٠.
[٨] جامع البيان، مج ٢، ج ٢، ص ٥١٨؛ الدرّالمنثور، ج ١، ص ٦١٩.
[٩] مجمع البيان، ج ١- ٢، ص ٦٠٨.
[١٠] تفسير مبهمات القرآن، ج ٢، ص ٧٠١.
[١١] الطّبقات الكبرى، ج ٧، ص ٢٧٤- ٢٧٥؛ الاستيعاب، ج ٣، ص ٣٠٠ و ج ٤، ص ٢١١.
[١٢] جامعالبيان، مج ٤، ج ٥، ص ٢٧٨.
[١٣] الدرّالمنثور، مج ٤، ص ٢٢٩ و ٢٣٠.
[١٤] كشفالاسرار، ج ١٠، ص ٤١٩.