فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٤٥ - سلاح ابابيل
جلد دوم
ابابيل
واژه ابابيل، در نظر برخى لغتشناسان جمع بدون مفرد است. [١] عدّهاى ديگر براى آن مفردهايى مانند «ابّيل» [٢] و «ابّول» [٣] ذكر كردهاند. اين واژه به معناى وصفىِ دستههاى پراكنده [٤] و دو واژه طير و ابابيل (طيراً ابابيل) مجموعاً به معناى دستههاى پراكنده پرندگان است. در زبان فارسى كاربرد ابابيل بر پرندگان داستان اصحاب فيل (پرستو يا ...) گزارش شده است. [٥]
ابابيل و اصحاب فيل
١) خداوند، بر هم زننده نقشه اصحاب فيل براى تخريب كعبه با فرستادن دستههاى پرندگان (طيراً ابابيل):
ألم تر كيف فعل ربّك بأصحب الفيل* ألم يجعل كيدهم فى تضليل* وأرسل عليهم طيرا أبابيل* فجعلهم كعصف مّأكول. [٦]
فيل (١٠٥) ١- ٣ و ٥
ابابيل و خرق عادت
٢) نابودى اصحاب فيل با انداختن سنگريزه از سوى دستههاى پرندگان (طيراً ابابيل) امرى خارقالعاده از طرف خداوند:
ألم تر كيف فعل ربّك بأصحب الفيل* ألم يجعل كيدهم فى تضليل* و أرسل عليهم طيرا أبابيل* ترميهم بحجارة مّن سجّيل* فجعلهم كعصف مّأكول.
فيل (١٠٥) ١- ٥
ابابيل و قدرت خدا
٣) نابودى اصحاب فيل با دستههاى پرندگان (طيراً ابابيل) نشانه قدرت خداوند:
ألم تر كيف فعل ربّك بأصحب الفيل* وأرسل عليهم طيرا أبابيل* ترميهم بحجارة مّن سجّيل* فجعلهم كعصف مّأكول. [٧]
فيل (١٠٥) ١ و ٣ و ٤ و ٥
سلاح ابابيل
٤) سجيل (سنگ گل)، سلاح دستههاى پرندگان (طيراً ابابيل) براى نابودى اصحاب فيل:
ألم تر كيف فعل ربّك بأصحب الفيل* وأرسل عليهم طيرا أبابيل* ترميهم بحجارة
[١] لسانالعرب.
[٢] مفردات راغب.
[٣] مجمعالبيان، ج ٩ ١٠، ص ٨٢١.
[٤] همان.
[٥] لغتنامه دهخدا.
[٦] آيه «و أرسل ...» و ما بعدش عطف تفسير بر «ألم يجعل كيدهم فى تضليل» هستند. «ابابيل» يعنى دستههايى كه پشت سر هم بيايند. (مجمعالبيان، ذيل آيه)
[٧] نابود كردن فيلها و لشكريان ابرهه با پرندگانى كوچك و به وسيله سنگ گل، نشانه قدرت خداوند است.