فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٣٦٣ - شهيدان غزوه احد
يدعوكم فى أخريكم فأثبكم غمّا بغمّ .... [١]
آلعمران (٣) ١٥٣
عوامل شكست در غزوه احد
١. سستى
١٧) سستى پيكارگران احد، باعث محروميّت از نصرت الهى و شكست در نبرد:
ولقد صدقكم اللّه وعده إذ تحسّونهم بإذنه حتّى إذا فشلتم ....
آلعمران (٣) ١٥٢
٢. عدم توكّل
١٨) عدم اتّكال به خدا، از اسباب شكست مسلمانان در غزوه احد:
إن ينصركم اللّه فلا غالب لكم وإن يخذلكم فمن ذا الّذى ينصركم مّن بعده وعلى اللّه فليتوكّل المؤمنون. [٢]
آلعمران (٣) ١٦٠
٣. فرار
١٩) گريز از رويارويى با دشمنان دين، سبب شكست مسلمانان در جنگ احد:
ولقد صدقكم اللّه وعده إذ تحسّونهم بإذنه حتّى إذا فشلتم ... ثمّ صرفكم عنهم ...* إذ تصعدون و لا تلون على أحد و الرّسول يدعوكم فى أخريكم فأثبكم غمّا بغمّ .... [٣]
آلعمران (٣) ١٥٢ و ١٥٣
٤. نافرمانى
٢٠) نافرمانى مسلمانان در برابر دستور پيامبر (ص) سبب شكست آنان در غزوه احد:
ولقد صدقكم اللّه وعده إذ تحسّونهم بإذنه حتّى إذا فشلتم ... و عصيتم* إذ تصعدون ولاتلو ن على أحد والرّسول يدعوكم فى أخريكم فأثبكم غمّا بغمّ لّكيلا تحزنوا على ما فاتكم ولا مآ أصبكم .... [٤]
آلعمران (٣) ١٥٢ و ١٥٣
أولمّآ أصبتكم مّصيبة قد أصبتم مّثليها قلتم أنّى هذا قل هو من عند أنفسكم إنّ اللّه على كلّ شىء قدير.
آلعمران (٣) ١٦٥
٥. نزاع
٢١) نزاع مجاهدان غزوه احد درباره فرمان پيامبر (ص) از علل شكست آنان:
ولقد صدقكم اللّه وعده إذ تحسّونهم بإذنه حتّى إذا فشلتم و تنازعتم فى الامر و عصيتم.
آلعمران (٣) ١٥٢
نيز---) همين مدخل، فراز از غزوه احد
شهيدان غزوه احد
٢٢) شهادت گروهى از مؤمنان در جنگ احد:
إن يمسسكم قرح فقد مسّ القوم قرح مّثله وتلك الْأيّام نداولها بيْن النّاس وليعلم اللّه
[١] «اذ» به «اذكر» مقدّر تعلّق دارد و برداشت، بر اين اساس انجام گرفته است.
[٢] وقوع اين آيه پس از بيان نبرد احد و شكست مؤمنان، به علت شكست اشاره دارد؛ يعنى چون در آن نبرد توكّل نداشتيد، از يارى خدا محروم شديد و در نتيجه، شكست خورديد.
[٣] بنابراين كه «اذ تصعدون» متعلّق به «صرفكم» در آيه قبل باشد، اين دو آيه در مقام بيان علل شكست غزوه احد است.
[٤] بنابراينكه «اذ تصعدون» متعلّق به «صرفكم» باشد، اين دو آيه در مقام بيان علل شكست احد است؛ بنابراين، جمله «و لاتلون على احد و الرسول ...» كه از دعوت پيامبر (ص) و بىاعتنايى به آن حكايت دارد، دنباله بيان علّت شكست است.