فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ١٩٩ - ابوالبخترى
ابوالاعور سُلَمى
ابوالاعور سُلمى، عمرو بن سفيان، هم پيمان ابوسفيان و از كارگزاران معاويه است. [١] برخى مفسّران مقصود از «ولا تطع الكافرين» در آيه ١ و ٤٨ احزاب (٣٣) را ابوالاعور و تنى چند از مشركان مكّه، [٢] و آيه ١٠ احزاب (٣٣) را درباره گروهى از فرماندهان مشرك در جنگ خندق، از جمله وى دانستهاند. [٣]
ابوايّوب انصارى
ابوايّوب انصارى، خالد بن زيد از قبيله خزرج و ميزبان پيامبر (ص) در هجرت به مدينه است. [٤] برخى مفسّران، نزول آيه ٥ انفال (٨) را درباره ناخشنودى وى و شمارى از انصار در رويارويى با قريش در جنگ بدر، [٥] و آيات ١٢ و ١٦ نور (٢٤) را در تأييد سخنان وى دانستهاند كه با شنيدن ماجراى افك آن را تهمتى بزرگ شمرد. [٦] آيه ٦١ نور (٢٤) را نيز در خصوص نگرانى او از خوردن طعام در منزل صحابهاى كه در مأموريّت جنگى بوده دانستهاند. [٧]
ابوالبَخْتَرىّ
ابوالبخترى، عاص بن هشام از سران مشرك قريش است. [٨] برخى مفسّران، وى را دخيل در شأن نزول آيات ٩٠ تا ٩٣ حجر (١٥) دانسته و از «مقتسمين» برشمردهاند. [٩] گفته شده: آيات ٩٠- ٩٥ درباره وى و ديگر سران شرك، [١٠] آيه ٦٦ حج (٢٢) در ناسپاسى و انكار نشانههاى قدرت و وحدانيّت خداوند از سوى ايشان، [١١] آيات ٤ تا ١٠ سوره ص (٣٨) درباره سخنان كفرآميز وى و انكار نبوّت پيامبر (ص) نازل شده است. [١٢]
[١] تاريخ طبرى، ج ٢، ص ٦٩٣؛ اسدالغابه، ج ٤، ص ٢٢٠؛ الاصابه، ج ٤، ص ٥٣٠.
[٢] مجمعالبيان، ج ٧- ٨، ص ٥٢٥ و ٥٢٦؛ تفسير قرطبى، ج ١٤، ص ١٣٠.
[٣] تفسير قرطبى، ج ١٤، ص ٩٥.
[٤] الطّبقات الكبرى، ج ٣، ص ٣٦٨؛ الاستيعاب، ج ٢، ص ٩ و ١٠.
[٥] الدرّالمنثور، ج ٤، ص ١٤.
[٦] جامعالبيان، مج ١٠، ج ١٨، ص ١٢٨؛ اسبابالنزول، واحدى، ص ٢٧٠.
[٧] الدرّالمنثور، ج ٦، ص ٢٢٥؛ الاصابه، ج ٢، ص ٢٠١.
[٨] المغازى، ج ١، ص ١٤٩؛ سيره ابنهشام، ج ٢، ص ٤٨١.
[٩] تفسير قرطبى، ج ١٠، ص ٣٩.
[١٠] مجمعالبيان، ج ٥- ٦، ص ٦٧٨؛ تفسير قرطبى، ج ١٠، ص ٢١٢.
[١١] تفسير قرطبى، ج ١٢، ص ٦٢.
[١٢] مجمعالبيان، ج ٧- ٨، ص ٧٢٥ و ٧٢٦.