فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٢٠٧ - ابوعقيل انصارى
ابوعامر راهب
ابوعامر راهب، از قبيله اوس، [١] از فاسقان [٢] و مرتدان است. [٣] از نظر برخى مفسران آيه ٨٦ آلعمران درباره ارتداد وى [٤] نازل شده است.
نيز در ذيل آيه ١٠٧ توبه وى از بانيان اصلى مسجد ضرار معرفى شده است. [٥] همچنين برخى نزول آيه ١٧٥ اعراف را در شأن وى دانستهاند. [٦]
ابوعبدالرحمن---) عبداللَّه بن مسعود
ابوعُبيده جرّاح
ابوعبيده جرّاح، عامر بن عبداللّه از قريش، تيره بنىحارث بن فهر و از مهاجران حبشه است. [٧] برخى مفسّران، ذيل آيه ١٧٢ آلعمران (٣)، وى را از كسانى دانستهاند كه به رغم خستگى و داشتن جراحت در جنگ احد به دعوت پيامبر (ص) مبنى بر تعقيب مشركان پاسخ مثبت داد. [٨] همچنين از وى در ذيل آيات ٢٩ فتح (٤٨)، [٩] ٥ انسان (٧٦)، [١٠] و ١٤ صف (٦١)، [١١] ياد، و در شأن نزول اين آيات دخيل دانسته شده است.
ابوعبيده از آن رو كه در جريان سقيفه بنىساعده نقشى جدّى آفريد، [١٢] از سوى شيعه و سنّى متفاوت شناسانده شده است. [١٣] برخى منابع شيعى، ذيل آيات ١٠٨ نساء (٤)، ٧٤ توبه (٩)، ٧٩ و ٨٠ زخرف (٤٣)، ٢٥ و ٢٦ محمّد (٤٧) و ٧ مجادله (٥٨)، به خطاهاى وى اشاره كردهاند. [١٤]
ابوعقيل انصارى
ابوعقيل انصارى، معروف به صاحب الصاع از تيره بنىانيف است. [١٥] براساس اخبار بسيارى، آيه ٧٩ توبه (٩) در ستايش وى و نكوهش منافقان نازل شده كه ايشان صدقه اندك وى را مسخره كردند. [١٦]
[١] الاستيعاب، ج ١، ص ٤٣٢.
[٢] مجمعالبيان، ج ٣- ٤، ص ٧٦٩.
[٣] جامعالبيان، مج ٣، ج ٣، ص ٤٦١.
[٤] الاتقان، ج ٢، ص ٣٢٥.
[٥] مجمعالبيان، ج ٥- ٦، ص ١١٠.
[٦] همان، ج ٣، ص ٧٦٩.
[٧] السّير و المغازى، ص ٢٢٦.
[٨] الدرّالمنثور، ج ٢، ص ٣٨٥.
[٩] همان، ج ٧، ص ٥٤٤.
[١٠] تفسير ماوردى، ج ٦، ص ١٦٧.
[١١] جامع البيان، مج ١٤، ج ٢٨، ص ١١٦.
[١٢] تاريخ يعقوبى، ج ٢، ص ١٢٣؛ المعارف، ص ٢٤٧.
[١٣] صحيح بخارى، ج ٤، ص ٢٥٩؛ قاموس الرّجال، ج ٥، ص ٦٠٣- ٦٠٥.
[١٤] تفسير البرهان، ج ٢، ص ٨١٩؛ تفسير عيّاشى، ج ١، ص ٢٧٥؛ الكافى، ج ٨، ص ١٨٠؛ بحارالانوار، ج ٢٤، ص ٣٦٥.
[١٥] الاستيعاب، ج ٤، ص ٢٧٩؛ الاصابه، ج ٧، ص ٢٣٣.
[١٦] جامعالبيان، مج ٦، ج ١٠، ص ٢٤٧- ٢٤٨؛ اسباب النّزول، واحدى، ص ٢١٠- ٢١١.