مساله ربا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٠
و رابعا غزالی چون به همه چیز جنبه اخلاقی میدهد ، خیلی جنبه اخلاقی و فردی داده است و خیال کرده که ربا از آن جهت حرام است که انسان پول را از آن جهت میخواهد که پول برای آن جهت قرار داده نشده است . تلویحا میخواهد بگوید هیچ علتی جز این جهت ندارد . به موضوع « لا تظلمون و لا تظلمون »و موضوع « و ما اتیتم من ربا لیربو فی اموال الناس » توجه نکرده است . ٣ - علامه طباطبائی توجه کردهاند که دلیل ایشان فقط در ربای مصرفی جاری است . در ربای تولیدی بیانی دیگر ذکر کردهاند . ادلهای که بالاجمال والاشاره ذکر کردهاند از این قرار است : الف : اقل ما فیه انه یوجب انجرار المال تدریجا الی المال الموضوع للربا من جانب . این دلیل را به تمرکز ثروت و فاصله طبقاتی میتوان تفسیر کرد . خلاصهاش این است که لازمه ربا پیدایش سرمایه دارهای بزرگ است ، لازمه ربا اضافه شدن ربح به سرمایه است . جواب این است : در تجارت و مضاربه نیز چنین است . به علاوه باید دید اصل ثروتی که از ربا به دست آید مشروع است و ثروت مشروع نیز نباید متمرکز شود ، یا اصل ثروتی که از راه ربا به دست آید نامشروع است ؟ در صورت اول راه علاج آن اخذ مالیات است نه بستن راه تحصیل ثروت مشروع ، و صورت دوم را این دلیل بیان نمیکند . ب : و یوجب ازدیاد رؤس اموال التجاره واقتدارها ازید مما هی علیها بحسب الواقع .