ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٤٥ - سه - نمونه اى از اصول قواعد حقوقى بطور عام ،

بالاخره با هدايت به حياتى كه قابل اسناد به خداوند مالك حيات و موت است [١] ، خود آن اصول و قواعد ، عامل محرك به حيات فوق مى باشد .
نتيجه دوم
نتيجه دوم - اصول و قواعد فقهى مزبور ، با هميارى اخلاق انسانى والا است كه با انداختن نورافكن تكامل به حيات انسانى ، موجب مى شود ، فقه اسلامى را از هر دو امتياز « پيشرو » و « پيرو » برخوردار نمايد . پيشرو ، از آن جهت كه نيازهاى ثابت مادى انسانها را تضمين مى نمايد و هيچ كس و هيچ عاملى نمى تواند در آن تغييرى ايجاد كند . پيرو ، از آن جهت كه باز شدن سطوح و ابعاد انسانى را با بروز موضوعات و پديده‌هاى جديد در ارتباط با طبيعت و برخوردارى از كشاورزى و صنعت ، و بازرگانى و صدها فعاليت براى تنظيم شئون زندگى دنيوى و اخروى را كاملا مى پذيرد و هيچگونه مانعى از گسترش و تنوع آنها ايجاد نمى كند ، و اختيار به وجود آوردن و انتخاب آنها را به دست خود انسان مى سپارد مگر در مواردى كه به حيات پويا و هدفدار آدمى اخلال وارد كند ، مانند ايجاد مواد مخدر ، و عوامل سلطه گريهاى غير قانونى و تهيهء وسائل افراط در شهوات و آماده كردن جو جامعه براى مفاسد اخلاقى كه به احساس پوچى در زندگى منتهى مى گردد .
حاكميت و حكم در قرآن
حاكميت و حكم در قرآن براى اثبات اين حقيقت كه دين الهى از سياست و حكم و ديگر شئون زندگى دنيوى انسانها جدا نيست ، يك بررسى و تحقيق در بارهء « حكم » از ديدگاه قرآن ضرورى به نظر مى رسد .
سيد مرتضى زبيدى كه از بزرگترين لغت دانان محسوب مى گردد در توضيح لغت « حكم » مطلب زير را مطرح نموده است :

[١] . ( قُلْ إِنَّ صَلاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيايَ وَمَماتِي لِلَّه رَبِّ الْعالَمِينَ ) ( بگو قطعا نماز و عبادات و زندگى و مرگ من از آن خداوند پروردگار عالميان است . ) الانعام ٦ آيهء ١٦٢ .