ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٢٢ - ٣ تحليل ( حلال كردن ) بهره بردارى از مواد مفيد روى زمين براى ادامهء معيشت و تنظيم آن

اخروى است ، يا از لغت عربى بىاطلاع است و يا براى تثبيت غرض خود به « منطق توجيهى » توسل مى جويد . [١] ب - همان قاعدهء مهم كه در تفسير شمارهء اول گفتيم ، در اين شماره نيز جريان دارد .
يعنى غالبا هر فرد و گروهى هر آنچه را كه مورد تمايل او است ، بر مبناى خودخواهى آنرا خير مى داند اگر چه بدترين شرور بوده باشد ، در صورتى كه دين الهى توصيه و دستور خود را بر مبناى « خير واقعى » مقرر مى دارد .
٣ . تحليل ( حلال كردن ) بهره بردارى از مواد مفيد روى زمين براى ادامهء معيشت و تنظيم آن :
يك - ( يا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُوا مِمَّا فِي الأَرْضِ حَلالًا طَيِّباً . . . ) ( او خداوندى است كه همهء آنچه را كه در روى زمين است براى شما آفريده است . ) [٢] اين مطلب در قرآن مجيد در ١٦ آيه وارد شده است .
انسانهايى كه در اين دنيا آگاهانه زندگى مى كنند ، بدون ترديد همان احتمال ضرر را كه در مواد جسمانى مانند خوردنىها و آشاميدنيها داده و بدون اطمينان به نبودن ضرر ، از آن مواد استفاده نمى كنند . در بارهء كردارها و گفتارها و هرگونه ارتباط با جهان طبيعت در ارتباط با خويشتن خويش ( شخصيت ، من ) طالب تأمين مى باشند . و به همين جهت است كه خود را براى هرگونه كردار و گفتار در همهء ارتباطات چهارگانه ( ارتباط با خويشتن ، ارتباط با خدا ، ارتباط با جهان هستى و ارتباط با همنوع خود ) آزاد و رها نمى بينند . ولى حتى با احتمال ضرر و ناشايستگى يك عمل يا قول ، حتى يك انديشه ، احتياط عقلى را از دست نمى دهد .

[١] . منطق توجيهى عبارت است از بهره بردارى از قضايا براى مدعا و غرض مورد اعتقاد ، اگر چه آن قضايا تواناييى اثبات آن را نداشته باشد .
[٢] . البقرة .