ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٤٠ - ٣ - دوران بعثت رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم از ديدگاه علىّ بن ابي طالب عليه السّلام

مى كند كه اگر در راه اشباع پرستش خود قابل استخدام نباشند ، بايد همهء آنها مطرود شوند اين نكته را هم بايد در نظر بگيريم كه تفاوت خود پرستى بدوى با خودپرستىهاى پيشرفته ، مانند جوامع بدوى با جوامع پيشرفته ميباشد ، لذا مفاهيم خودپرستى و خود نمائى در سخنان اعراب دوران جاهليّت با كمال وضوح و صراحت طرح مى شود ، در صورتى كه همان مفاهيم در دورانهاى بعدى بقدرى پوشيده و پيچيده بوجود مى آيد كه براى فهم آنها تفكَّرات و فعّاليتهاى مغزى فراوانى مورد احتياج ميباشد .
دو - إنّ اللَّه بعث محمّدا صلَّى اللَّه عليه و آله ، و ليس أحد من العرب يقرأ كتابا و لا يدّعى نبوّة . [١] ( خداوند متعال محمّد صلَّى اللَّه عليه و آله را در زمانى مبعوث فرمود كه هيچ كس از عرب كتابى نمى خواند و نبوّتى را ادّعا نمى كرد . ) الف - در آن دوران جاهليّت ، علم و جهان شناسى و معرفت بطور كلَّى در ميان اعراب ديده نمى شود مگر مقدارى ادبيّات آن هم در قالب شعر كه محتوياتى جز يك عدّه مفاهيم طبيعى كلَّى و مقدارى پديده‌هاى فطرى تصعيد نشده كه بر محور خود خواهى حركت ميكند نداشته است . مفاهيم طبيعى كلَّى مانند بيابان ، ابر ، باران ، آسمان ، درخت ، رودخانه ، كوه ، آفتاب ، ماه ، ستارگان ، دره ، شب ، روز ، و غير ذلك . پديده‌هاى فطرى تصعيد نشده مانند افتخار به نسب ، محيط ، شمشير ، جنگ ، غالب و مغلوب ، قدرت ، اسارت ، علاقه‌ها و محبّتهاى جنسى ابتدائى ، مهمان ، تعصّب به نژاد و غير ذلك . و اشخاصى هم كه بهره اى از معرفت داشتند بسيار محدود بودند مانند قسّ بن ساعدهء ايادى [١] ،

[١] قسّ بن ساعدة بن جذامة بن زفر بليغ عرب و قاضى عصر خود و اسقف نجران بود . وى بسال ٦٠٠ ميلادى وفات كرد . ابو على بن سكن و ابن شاهين و عبدان مروزى و ابو موسى وى را در زمرهء صحابيان قلمداد كرده‌اند . ابو حاتم سجستانى وى را از سالمندان دانسته و گويد ٣٨٠ سال عمر داشت . . . و پس از مرگ وى ( ٢٣ سال قبل از هجرت ) در بارهء او از پيغمبر پرسيدند گفت : « يحشر أمّة واحدة » ( او به تنهائى يك امّت محشور مى شود . ) نقل از كتاب الأعلام زركلى ج ٦ ص ٣٩ .
[١] قسّ بن ساعدة بن جذامة بن زفر بليغ عرب و قاضى عصر خود و اسقف نجران بود . وى بسال ٦٠٠ ميلادى وفات كرد . ابو على بن سكن و ابن شاهين و عبدان مروزى و ابو موسى وى را در زمرهء صحابيان قلمداد كرده‌اند . ابو حاتم سجستانى وى را از سالمندان دانسته و گويد ٣٨٠ سال عمر داشت . . . و پس از مرگ وى ( ٢٣ سال قبل از هجرت ) در بارهء او از پيغمبر پرسيدند گفت : « يحشر أمّة واحدة » ( او به تنهائى يك امّت محشور مى شود . ) نقل از كتاب الأعلام زركلى ج ٦ ص ٣٩ .