ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٧٠ - ١٠٨ - و من خطبة له عليه السّلام و هي من خطب الملاحم

تفسير عمومى خطبهء صد و هشتم
تفسير عمومى خطبهء صد و هشتم ٢ ، ٣ - الحمد للَّه المتجلَّى لخلقه بخلقه ، و الظَّاهر لقلوبهم بحجّته . ( سپاس مر خدا راست كه بوسيلهء مخلوقاتش به خلائق تجلَّى نموده و با برهان روشنش بدلهاى آنان آشكار گشته است . ) جهان هستى تجلَّىگاه خداوندى و دلهاى انسانها پذيرندهء برهان او
جهان هستى تجلَّىگاه خداوندى و دلهاى انسانها پذيرندهء برهان او حاكميّت نظم در جهان هستى كه منشأ انتزاع قوانين بسيار متنوّع و در عين حال هماهنگ است ، از يك طرف ، و عظمت و شكوه غير قابل توصيفى كه در اين جهان مشاهده مى شود از طرف ديگر و عظمتى كه فوق همهء نظم و شكوه هستى در وجود آدمى است ، مى توانند عالم مخلوقات را بعنوان تجلَّىگاه خالق فيّاض متعال قابل پذيرش بسازند . امّا پديدهء نظم كه يكى از اساسىترين عوامل تجلَّى حقّ جلّ و علا در جهان هستى است ، اگر كسى آن توهّم احمقانه را بخود راه بدهد كه آنرا انكار يا مورد ترديد تلقّى كند ، آگاهانه يا ناآگاهانه همهء علوم را پوچ و بىاساس قلمداد ميكند ، زيرا اگر نظمى وجود نداشته باشد ، قانونى وجود ندارد ، بنا بر اين ، شما مى توانيد يك دانه گندم