ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢١٢ - ٤ - ارشاد

ترا دريافت .
( ما ذا وجد من فقدك و ما الَّذى فقد من وجدك ) [١] تصوّر استقلال وجودى براى كائنات باين خيال كه كائنات در ادامهء وجود خود نيازى به برپا دارنده ندارد و مى تواند با نيروى نهفته در نهادش بقاى خود را در گذرگاه زمان تضمين نمايد ، همان مقدار تصوّر بىاساس است كه نسبت دوام جريان برق به سيم و لامپ اگر اين معنى را بپذيريم كه همهء موجودات در كى در بارهء دريافت فيض مستمرّ از خداوند سبحان دارند ، قطعا خشوع و خضوع و تسليم شدن همهء موجودات بآن ذات اقدس را نيز پذيرفته‌ايم . با توجّه به جريان و بروز حيات و انديشه و تعقّل از مجراى عالم هستى ، بايد اين اصل مبنائى را قبول كنيم كه همهء موجودات از درك و اختيارى مناسب ماهيّتى كه دارند ، برخوردار مى باشند ، آيات قرآنى در مواردى متعدّد تسبيح و سجدهء همهء كائنات را بمقام ربوبى تصريح نموده است . از آن جمله - ( سَبَّحَ لِلَّه ما فِي السَّماواتِ وَالأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ) [٢] ( براى او تسبيح مى گويد آنچه كه در آسمانها و زمين است . ) اين مضمون در حدود ١٠ مورد از آيات قرآنى وارد شده است . و كلمهء سجده در ٤ مورد بهمهء اشياء نسبت داده شده است مانند ( وَلِلَّه يَسْجُدُ ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الأَرْضِ ) [٣] ( و براى او سجده ميكند آنچه كه در آسمانها و زمين است . ) در سه جمله بعدى كلمهء مصدرى بكار رفته است - ( غنى كلّ فقير ) ، ( عزّ كلّ ذليل ) ، ( قوّة كلّ ضعيف ) اين گونه استعمال مصدر براى بيان وجود غايت كمال معناى آن مصدر

[١] دعاى عرفهء حضرت امام حسين عليه السلام .
[٢] الحديد آيهء ١ .
[٣] النّحل آيهء ٤٩ .