ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٤٢ - ٣ - دوران بعثت رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم از ديدگاه علىّ بن ابي طالب عليه السّلام

در اين جملات سه پديده از مردم دوران بعثت را تذكَّر مى دهد : الف - دورانى خالى از رسولان . اين پديده در خطبهء ٣٣ نيز آمده است .
ب - خواب غفلت طولانى امّتها . بنظر مى رسد كه مقصود امير المؤمنين عليه السّلام از امّتها ، فقط اقوام و امم عرب نبوده است ، بلكه همهء اقوام و ملل دنيا در آن دوران ، بجهت فاصله گرفتن جوامع آن روز از پيامبران ، در غفلت بسر مى برده‌اند ، اگر چه جوامعى مانند ايران و روم در آن زمان از فرهنگ و اقتصاد و حقوق و سياستى بهتر از اعراب ، برخوردار بودند ، ولى در همان كشورها هم با نظر به ارزشهاى والاى انسانى و كرامت و حيثيّت ذاتى انسان و معارف دينى و اخلاقى والا فقر و كمبود وجود داشته است .
ج - اصول محكم دين و قوانين سازندهء انسانى شكسته بود . اين پديده هم در خطبهء ٢٦ در مفاد اين جمله ( گناهان و انحرافها ، سخت شما را در بر گرفته و بخود بسته بود ) آمده است .
چهار - ثمّ إنّ اللَّه بعث محمّدا صلَّى اللَّه عليه و آله بالحقّ حين دنا من الدّنيا الانقطاع و أقبل من الآخرة الاطَّلاع ، و أظلمت بهجتها بعد إشراق ، و قامت بأهلها على ساق ، و خشن منها مهاد و أزف منها قياد ، فى انقطاع من مدّتها ، و اقتراب من أشراطها ، و تصرّم من أهلها و انفصام من حلقتها و انتشار من سببها ، و عفاء من أعلامها و تكشّف من عوراتها و قصر من طولها جعله اللَّه بلاغا لرسالته ، و كرامة لأمّته ، و ربيعا لأهل زمانه و رفعة لأعوانه و شرفا لأنصاره . [١] ( سپس خداوند متعال محمّد صلَّى اللَّه عليه و آله را بر حقّ مبعوث فرمود ، اين بعثت در هنگامى صورت گرفت كه انقطاع از دنيا نزديك گشته و آخرت روى آورده و بهجت و شكوفائى دنيا پس از روشنائى تاريك گشته بود . آن دوران مردم خود را در نهايت سختى قرار داده و جايگاه حيات

[١] خطبهء ١٩٨ ص ٣١٤ و ٣١٥ .