ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢١٦ - منفعتگرايى در فلسفهء تاريخ

( وَإِنَّه لِحُبِّ الْخَيْرِ لَشَدِيدٌ ) [١] ( و قطعاً انسان در محبّت خير شديد و مقاوم است . ) ( وَما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ الله بِه عَلِيمٌ ) [٢] ( و هر چه كه از خيرات انفاق كنيد قطعاً خداوند بان دانا است . ) در بعضى آيات ديگر محبّت شديد به مال كه نوعى خاصّ از نفع است تذكَّر داده شده است . از آن جمله : ( وَتُحِبُّونَ الْمالَ حُبًّا جَمًّا ) [٣] ( و شما مال را بسيار دوست مى داريد . ) ما در اين مبحث به تفصيل تعريف نفع و منفعت كه به لغت فارسى سود گفته مى شود ، نمى پردازيم و ببيان دو مفهوم بسيار روشن كه در ذهن همگان وجود دارد قناعت مى كنيم : مفهوم يكم - هر چيزى كه بحالى از حالات انسانى مفيد باشد آن را نافع و سودبخش و سودمند مى نامند ، خواه در برابر آن كار و كالا يا قيمتى پرداخته باشد يا نه . مانند نور و حرارت آفتاب و هواى قابل استنشاق در روى زمين و همچنين كار و تلاش عضلانى و فكرى در راه وصول به مقاصد مادّى و معنوى كه آرمان تلقّى شده‌اند ، نيز نافع و سودمند ناميده مى شوند ، زيرا اين گونه كار و تلاش مفيد است . البتّه در نظر داريم كه مفيد بودن اشياء گاهى مربوط به ماهيّت خود آنهاست ، مانند خوراك گوارا و پوشاك و مسكن مناسب و غير ذلك

[١] . العاديات آيهء ٨ .
[٢] . البقرة آيهء ٢٧٣ .
[٣] . الفجر آيهء ٢٠ .