ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٥ - ٨ - نظمى شگفتانگيز را كه خداوند سبحان در مخلوقات برقرار فرمود

راست و تصحيح فرمود پاسخ اين سؤال چنين است كه منظور امير المؤمنين عليه السّلام بيان نفوذ قدرت و ارادهء خداوندى در تنظيم استعدادها و جنبه‌هاى بالقوّه اى اشياء ميباشد چنانكه در خطبه يكم فرموده است : وَوَتَّدَ بِالصُّخُورِ مَيَدَانَ أَرْضِه خداوند با صخره‌ها ( كوهها ) حركات مضطرب زمين را ميخكوب ( تنظيم ) فرموده است .
كه قابل زندگى براى جانداران و انسانها بوده باشد . لازمه اين مطلب اينست كه اگر خداوند كوهها و صخره‌ها را در روى زمين قرار نمى داد ، حركات زمين براى حيات و ديگر حقائق مجال نمى داد ، بنا بر اين ، منظور از راست كردن كجىهاى مخلوقات ، قرار دادن موجودات در ارتباطى قانونى با يكديگر است كه اگر آن ارتباط صورت نمى گرفت ، موجودات از جهت نظم و قوام مختلّ مى گشتند ، سپس مى فرمايد : خداوند متعال حدود كائنات را منظَّم كرد و با قدرت خويش ميان اضداد كائنات ملائمت و همبستگى بوجود آورد . مباحث مربوط به بقيّه جملات در تفسير خطبة يكم و در مباحث مربوط به نظم مطرح شده است ، مراجعه فرمائيد . و مبحث مربوط به ابداع در مجلَّد دوم از ص ٨٧ تا ص ٩٢ و در مجلد پانزدهم از ص ١٩٢ به بعد و در همين مجلَّد در شماره دوم ( مخلوقات با مشيّت خداوندى ابداع شده است ) طرح شده است .
١٢٢ ، ١٣٣ - و منها في صفة السّماء : و نظم بلا تعليق رهوات فرجها ، و لا حم صدوع انفراجها ، و وشّج بينها و بين أزواجها ، و ذلَّل للهابطين بأمره و الصّاعدين بأعمال خلقه حزونة معراجها و ناداها بعد إذ هي دخان . فالتحمت عرى أشراجها و فتق بعد الارتتاق صوامت أبوابها و أقام رصدا من الشّهب